Factors for Therapeutic Effect of Metal Used in Prosthetic Dentistry

Dental prosthetics is the medical discipline that unites therapy, science and art. There are two possible defini­ tions of dental prosthetics. One definition is based on the restoration or establishment of one or more oral functions, and the other covers the technological aspect of the disci­ pline. The goal of prosthetic therapy is to restore the orig­ inal anatomy, provide the patient with a socially accept­ able reconstruction, establish the optimal occlusion and function that will protect the supporting structure and the same structure of the overload and to choose material that will contribute to the health of the patient. The building material reestablishes function but also replaces the phys­ ical tissue, damaged or destroyed during tooth extraction, trauma or bacterial infection [1, 2, 3]. Although the role of dental alloys has changed with the development of ceramic and composite materials, metals are still indispensable part of the prosthetic therapy. Today, in the market there are over 3000 different alloys and alloy systems, primarily in response to the need for better mechanical properties of castings, simpler and more precise treatment and the positive response of the tissue to prosthetic restoration. The mechanical properties of alloys and structural organization provide a wide area of use with a good prognosis. Alloys are systematized in Europe and the U.S. classification, according to the preciousness, purpose, microhardness and laboratory treatment [1]. Alloy is a mixture of metal and metal or metal and nonmetal. The most of dental alloys are multiphase alloys, theoretically possible to contain up to 14 components, what creates a precondition for the uncontrolled effect and inhomogeneous mold. Manufacturer helps therapist by declaring the composition of its product. Three basic ingredients have to be expressed in exact atomic or mass ratio and all the other components up to 2% of the weight should be marked as present. Biologically important elements such as Ni, Be and Cd have to be declared in the exact amounts. The values of mechanical properties (HV, tensile strength, percentage of elongation) should be avail­ able. Alloy for metaloceramic crowns should have modu­ lated value of coefficient of thermal expansion (WAK). A dentist is required to enter the manufacturer name and composition of used alloy into the patient’s record. Specifically, the selection of the material is based on its wearing (microhardness) and individual values of masti­ catory force (the shape and dimensions of the construc­ tion!) [4]. Microhardness ensures optimal friction condi­ tions (masticatory forces), the value of tensile strength and bending resistance. ME is a measure of stiffness and the dimension of the construction. Original appearance and methods of treatment of alloys define its application features. A long ago Gaser said “Only alloys that are not destroyed by negligence laboratory treatment are stable in the mouth.”


INTRODUCTION
Dental prosthetics is the medical discipline that unites therapy, science and art.There are two possible defini tions of dental prosthetics.One definition is based on the restoration or establishment of one or more oral functions, and the other covers the technological aspect of the disci pline.The goal of prosthetic therapy is to restore the orig inal anatomy, provide the patient with a socially accept able reconstruction, establish the optimal occlusion and function that will protect the supporting structure and the same structure of the overload and to choose material that will contribute to the health of the patient.The building material reestablishes function but also replaces the phys ical tissue, damaged or destroyed during tooth extraction, trauma or bacterial infection [1,2,3].
Although the role of dental alloys has changed with the development of ceramic and composite materials, metals are still indispensable part of the prosthetic therapy.Today, in the market there are over 3000 different alloys and alloy systems, primarily in response to the need for better mechanical properties of castings, simpler and more precise treatment and the positive response of the tissue to prosthetic restoration.The mechanical properties of alloys and structural organization provide a wide area of use with a good prognosis.Alloys are systematized in Europe and the U.S. classification, according to the preciousness, purpose, microhardness and laboratory treatment [1].
Alloy is a mixture of metal and metal or metal and nonmetal.The most of dental alloys are multiphase alloys, theoretically possible to contain up to 14 components, what creates a precondition for the uncontrolled effect and inhomogeneous mold.Manufacturer helps therapist by declaring the composition of its product.Three basic ingredients have to be expressed in exact atomic or mass ratio and all the other components up to 2% of the weight should be marked as present.Biologically important elements such as Ni, Be and Cd have to be declared in the exact amounts.The values of mechanical properties (HV, tensile strength, percentage of elongation) should be avail able.Alloy for metaloceramic crowns should have modu lated value of coefficient of thermal expansion (WAK).A dentist is required to enter the manufacturer name and composition of used alloy into the patient's record.Specifically, the selection of the material is based on its wearing (microhardness) and individual values of masti catory force (the shape and dimensions of the construc tion!) [4].Microhardness ensures optimal friction condi tions (masticatory forces), the value of tensile strength and bending resistance.ME is a measure of stiffness and the dimension of the construction.Original appearance and methods of treatment of alloys define its application features.A long ago Gaser said "Only alloys that are not destroyed by negligence laboratory treatment are stable in the mouth." BIOCOMPATIBILITY Metals are integrated in the mouth, variable and often aggressive corrosion environment for a long period of time.Interactions between the material, on the one hand, and the environment and the surrounding tissues, on the other hand are indispensable as well as the impact of the whole organism to metal causing the changes in the body and/or metal degradation.Interaction between living organism and biomaterial is complex and depends on the insertion site [5].Therefore, prosthetic alloys are subject to the law on medicine as well as any other drug.microscopic appearance, mechanical, pharmacological toxicological properties, with the primary aim of ensure positive therapeutic effect.Almost the same effect is to avoid inadmissible technical errors.By application in the mouth castings of various alloys, inadequate laboratory processing methods, casting and cooling, casting the old entry in the new casting, insufficient polishing and surface porosity, smaller dimensions of the construction reduce the expected therapeutic result [1]."Coexistence" of aloplastic material and biological envi ronment is a concept of biocompatibility.Biocompatibility is simply defined as the absence of significant interactions between materials and tissues.Lack of adverse reactions is associated with the specific requirements that must be met by materials that replace the teeth in contact with tissue and body fluids.To be biocompatible, one build ing material has not be degradable, irritant, toxic, carci nogenic and to cause allergic reaction, practically means must be ideal.In vivo must have optimum strength, good manipulation and to be loaded.However, as none of the material has zero effect, biocompatibility can be defined as the ability of materials to meet the appropriate function in specific biological medium.It follows that the biocom patibility is multifactorial complex that can be divided into several categories: • starting or initial physical and chemical interactions at the site of contact between materials and tissues; • effects of the surrounding tissue on building material in the form of degradation or corrosion; • development of a limited host response to the mate rial in contact; and • replacing the interaction away from the place of contact with the possibility of their remote or systematic effect.The first reaction may occur because of too wide crown edge, the construction pressure on the tissue in the form of ulcers (Figure 1), gingival hyperplasia (Figure 2).Capopreso states that the inflammation around the crown can be cured only by removing existing crown [6].The reason for the local reaction may be also caries originating as a result of roughness, poor adjustment of the crown edge or unmorphological shape of the crown [2,7].Therefore, recommendation is, before prosthetic treatment, to change the fillings over a year old to avoid recurrent caries and its consequences.Use of the high speed handpiece and uncontrolled preparation in terms of intensified friction grinding of the dental surface, insuf ficient and inadequate cooling can increase temperature up to 60°C and proteins can coagulate, consequently caus ing the pulpitis or pulp necrosis.Dropping out of the new crowns is also therapeutic failure often as a result of too weak retention (Figure 3), inadequate occlusal contacts, omissions during cementation etc. Abnormal mastica tory conditions can also cause clinical failure.The level of stress is increased, masticatory forces have higher value, contact time is extended and number of occlusal cycles is higher.

CORROSION AND BIODEGRADATION OF METALS
Host response to the incorporated materials is expected because oral environment is electrochemically active.One of the factors that determine biological safety is corrosion of metal (Figure 4).None of metals is completely inert in the electrolyte.Metals are biologically active in one or all of its three possible states: pure metal, metal salts and as an ingredient of alloys.Corrosion occurs by ionization of the elements in the alloy when they lose electrons and    Another effect of corrosion can be observed by making corrosion products on the surface of the alloy, or a combination of both processes.Gold is immune to corrosion and does not form reaction film is not formed, unlike silver, which is electroactive and anodic film is formed on the surface.Biodegradation of metals in biolog ical media is coming from three important reasons: tech nological, biological and environmental.Technological reasons include unwanted ingredients to melt, melting by the open flame that cause oxidation or reduction of melt depending on the ratio of air and gas and consequently forming oxides or carbides and porosity.All this contrib utes to the fragility and electrochemical instability of the casting.Too high melting temperature causes evaporation of ingredients that have lower melting temperature (e.g.zinc), loss of great number of nuclear centers and poros ity.Multicomponent alloys, smaller degree of preciousness (alloy composition) and multiple casting of the old metal cause inhomogeneous casting microstructure, which is critical for its corrosion resistance and biocompatibility (Figures 5a and 5b) [811].If final heat treatment, important to obtain homogenization and precipitation of the alloy is not done, or insufficient and inadequate polishing, electro lytic or mechanical is performed, these can cause reduced anticorrosive properties of each of the metals.Inadequate biological conditions such as pH of saliva, microbial plaque, proteins and systemic diseases can have great impact on corrosion (Figure 6).Rough surface of the casting allows deposition of plaque and thus the adhesion and propaga tion of bacteria what affects the host defense mechanism, because the toxic elements inhibit the immune response of macrophages [6].The organic part of saliva consists mainly of proteins.They affect the biofilm formation, pellicle and plaque metabolism.As a result of biochemi cal and microbial activities, electrochemical changes can occur.Proteins, by forming complexes on the surface of the alloy, increase the release of nickel ions from NiCr alloy [12,13].The increasing attention is given to ecology and environmental conditions.It considers dental technicians who processed alloy in inadequate working conditions (no intake system on the working table), dentists during handling and doing corrections but also the patient who is in the contaminated environment [1419].Evaporation of the pure metal during casting can react chemically and/ or condense.Therefore is important way of exposure to metals in terms of biological effect.
One form of the corrosion is galvanic joint.Prerequisite for the galvanic joint is the presence of two different metals.Acting force is a reaction to the difference in elec tro potential of the metals and alloys (e.g.amalgam fill ing and a gold crown (Figure 7); AgPd core and NiCr crown), transfer of electrons must occurs as well as an electrolyte solution.If one of these requirements is not met, there is no flow of electrons.On the other hand, the metals in the alloy and metals in contact with other metals behave differently from the reaction of pure metal if they are in contact with artificial sweat due to galvanization effect [14,20].The best example is small release of Ni from steel and large release from sulfurrich steel and the AuNi alloys, because the presence of preciousness metal enhances ionization of nickel.
Release of metal ions in the oral cavity is a clinical prob lem and is considered as a potential health problem of the prosthetic patient [1,15,21,22,23].Release of ions is much higher in acidic (pH 2.3) than in the middle alkali conditions (pH 7.2).Here is also important to mention the influence of acidity of gastric content.Toothpaste, some mouthwashes can also increase the release of ions.
Released metals in prosthetic therapy are not within the body, except for incorporated implants, they are in the mouth.With saliva, through the epithelium, gingival or oral tissue, they are transferred into the body by blood of lymph.Corrosion products can be found as trace elements in the mucosa around prepared tooth, saliva, hair, nails, blood and urine [12,17,2427].As vapor or dust they can enter into the lungs.Biological response depends on released element, the amount and time of exposure.The amount of released ions does not depend on the propor tion of that element in the alloy.Gold is good example, it is the basic ingredient and very little is released, unlike copper, which is present in a small proportion of inten sively releases [10].Oxidation state and chemical form of metals significantly affect theirs absorption, distribution, retention and excretion.They can have toxic effects, locally and/or systematically, to be carcinogenic or mutagenic.Wataha [10] talked about 25 elements and Munksgaard [17] about 36 elements in prosthetic alloys.Ten of them are potential allergens (Cr, Ni, Co, Au, Pd, Hg, Sn, Ag, Cd and Be).Beryllium, cadmium and mercury are consid ered as poison.18 are absolutely proven to be allergens, 11 are spices and preservatives.
Preciousness is neither sufficient nor necessary condi tion to prevent corrosion.Gold alloy with higher purity are the least to release ions and have negligible cytotoxic effect [23].However, gold alloys are mentioned as allergic factor [14,2831].Allergic symptoms are more common in people who have diagnosed Lichen or changes similar to lichen than in the routine tests to gold salts.The ques tion is whether these changes are etiological factor or trig ger for the disease.Palladium can be toxic and allergen in the ionic form [22], while in the alloy is small dissociation of ions [8].Palladium alloy corrodes because of surface oxidation and not due to release of ions as a result of anode degradation of the material [32].Palladium appears on the surface in the ionic form [33]. Release of one element may be affected by the presence of other element.More palla dium ions can be released from palladium alloys contain ing copper, rather than the alloy with silver.Palladium reduces the copper release from gold alloys.PdAg alloys are rarely allergen because their surface is enriched with silver and/or copper, where the formation of argentums chloride forms a film on the surface to prevent palladium release [8].In fact, copper is mostly released from the copper alloys [23].Kawashima et al. reported silver as allergen [32].Denden warns to cytotoxicity of the galley, which was supposed to, along with tin, replace amalgam fillings [33].People sensitive to palladium are often sensi tive to nickel, too [34].By heating treatment of the ceramic or by simulating of the heating treatment conditions, zinc is released 2 2.5 times more and nickel 15 60 times more [35].Nickel has been known as allergen for very long time, especially in women [9,30].However, no data suggest that someone will be allergic to nickel, if he/she has prosthetic work containing nickel [36].
Hypersensitivity to nickel may occur if there is already sensitivity to another Ni contact, but this is rare.It is known that nickel enters in the body through food and water, inhalation, medication, dialysis.How to explain proven high level of nickel in the mouth of patients with out prosthetic works (Table 1)?The level of released nickel is less than that taken with food.What about children with orthodontic appliances with the NiTi wires, or young people with piercing [37]?Spiechowicz et al. [37] proved that no people with known skin sensitivity to Ni, did not have oral or systemic reactions to nickel even after 15 years of having prosthetic works.People who work in the nickel industry often have tumor of the nose and lungs (dust and fumes during casting or machining and polish ing!) Oral conditions do not meet the requirements for the conditions when Ni is released with carcinogenic effect.Chrome, an unavoidable component of the inpreciousness alloys because its passive effect is recognized allergen in six valent form.In alloys, it is trivalent, but is deposited in the cells and slowly eliminated with urine [10,14,21,24,30,38].For Munskgaard, chrome together with beryllium, cadmium and nickel is potentially toxic for dental tech nicians because of possible inhalation [17].Marcusson et al demonstrated a positive response in patients to indium and iridium, more on their salts, but also on Ni, Co, Au and Pd [39].Titan entered the body with food more than twice as nickel [10].Sicilia et al wrote about a proven allergy to titanium (0.6%) in 36 patients of 1500 tested who had implant prosthetic work [40].Sensitivity of tita nium to fluoride is proved [41,42].The author of this study had patients with proven allergy to zircon oxide ceramics (Figure 8).
Biocompatibility is measurable biodegradation of metals in the mouth.It is loss of strength, load, physi cal changes on the surface (protein absorption), chem ical degradation reactions (hydrolysis, oxidation).All these changes lead to the loss of mechanical properties of castings.
Cutting the technical durability is also a form of bioma terial degradation (Figure 9).Mechanical failures include: material attrition because of the variety of hardness in relation to friction, bending structure as a result of small values of ME of the selected alloys, higher range of the construction and/or concentrated loads, failure due to overload or as a result of porosity or brittleness casting.

ALLERGIC REACTIONS
The body reacts by immunity.Allergic reaction may be present in all organs that are in direct contact with the environment (building material).Allergy is changed and unnecessary immune reaction.The fact is that allergic diseases are increasing and so they are called the "plague of 21st century".It is believed that every third woman will develop some form of allergy, because adult females more frequently get sick from allergies.Typically, they are around 50 years old with mental problems, under stress and suffering from other diseases.It has been shown that allergic people more often live in urban areas than in rural (villages).Out of 20% of patients (1 million) with (+) test on metal, only 10% had prosthetic work in the mouth [35].Allergic modifications on mucosa are rare due to good blood supply and swallowing of potential allergens with saliva.Small stratum cornea on mucosa can reduce the transmission of proteins that in connection with metal haptens form a complete antigen.
Real allergic reaction to dental materials is a rare occur rence [15,16,17,30].First attempt to test prosthetic mate rials was conducted by Morgan and in 1951 thanks to Spector, testing gets the importance, recognition and was introduced to practice [43].Test substance does not contain potential allergens in the same form as in dental materials.Maybe we should test the original alloy, but then it is impossible to specify which ingredient of alloy is allergen.Positive patch test to precious metals (gold, platinum, silver) is more common in patients who react to other dental therapy, than other patients [8,14,1923,28,29,30]. Furthermore, allergic reactions to metal structures are present more often at hypersensitive people to other substances, not just the prosthetic therapy.Positive epicu tane test with allergic reaction may not be the result of  subjective symptoms and applied material [44].Reaction develops within 2448 hours, the latent period is at least five days from the first touch and response.
Any allergic reaction manifests by subjective and objective symptoms.Subjective symptoms that patients complain about and often can not be assessed are burn ing in the mouth, metallic taste or burning sensation.Objective symptoms, such as gingival inflammation, gray gingival color, tongue lesions, tongue redness, pala tal redness or lichen lesions are valuable findings.
Monocytes and macrophages play an important role in the biological response to dental materials [13].In fact, metal ions, depending on the concentration, alter mono cyte's metabolic activity after prolonged exposure in vitro.For biotolerancy, the release of ions and the threshold of tolerance are essential, not the percentage of metals in the alloy.
Toxicity is the ability of molecules or powder to cause a change in / or on the body after resorption [17,30].Toxic reactions can damage the organ or tissue and inhibit enzymes in the cells, blood, or act on DNA.Chemical change or effect on DNA may lead to carcinogenic effects [17].Local toxicity occurs because of the intimate contact between alloys and the local tissue where it often forms microenvironment between the alloy and tissues.The best example is subgingival edge of crown or mucosa under partial prosthesis where the release has been shown greater and the concentration of ions than in saliva [32].
Many negative side effects could be avoided by estab lishing standard, convenient and purposeful diagnosis in clinical practice.If anamnesis did not give specific guidance in selecting building material, it is necessary to subsequently detect the composition of incorporated or suspicious element [40,45].Zivko et al apply the method of anode sampling and chromatographic analysis in the detection of suspicious elements incorporated in the pros thetic work (Figure 10) [45,46,47].
How to achieve the positive effect of prosthetic treatment?
First of all, by knowing the factory name of alloy, its composition, indications and contraindications, predict ing the possible side effects.Each therapist should know microstructural appearance of the work in the mouth, on the basis that identify the reason for bending, crack ing, corrosion or wear changes.
It is important never to rehabilitate an unknown patient.Anamnestic data are important to get to know the patient, his hygiene habits, possible somatic diseases (cardiovascular system, diabetes, rheumatism, osteoporo sis, vitamin deficiency), which medication takes.Allergic reactions to metal structures are more frequent in people hypersensitive to other factors, not just the prosthetic ther apy with symptoms of somatic diseases can manifest in the mouth.Diagnosis is based on good examination of the oral cavity.Suggested therapy should be based on the knowl edge of building materials and therapeutic options (dental laboratory).Whether one building material is going to be allergen depends on the nature of the allergen release elements (Ni, Zn), dosage, input mode (phagocytosis of metal or dust the industry), time of exposure.However, the question remains about synergic superposition effects and symptoms.How to isolate them and whether it is even possible?Test substances do not contain sensitizing matter in the form in which it is present in the alloy.Therefore, the powder of the alloys should be tested.But based on this test it is not possible to determine which element in the alloy is allergen.
Knowing microstructural characteristics of the cast ing, controlling good polish and non porosity of the cast ing surface as well as regular checkups will get a better therapeutic effect.Cooperation with other specialists will contribute to the prevention or healing of occurred changes.At the same time the therapist and the patient must find an acceptable risk.
Biological properties of dental alloys are not sufficiently well known and any negative symptoms are easily attrib uted to the influence of dental alloys.Evaluating a priori an alloy as suspicious should be done with the delay.There is no material that in the mouth will not release a mass, but whether the profit prosthetic therapy is more impor tant than the potential risks.

UVOD
Sto ma to lo ška pro te ti ka je me di cin ska di sci pli na ko ja uje di nju je te ra pi ju, na u ku i umet nost.Dve su mo gu će de fi ni ci je sto ma to lo ške pro te ti ke: jed na se te me lji na ob na vlja nju ili us po sta vlja nju jed nog ili vi še de lo va oral ne funk ci je, a dru ga ob u hva ta teh no lo ški aspekt di sci pli ne.Cilj pro te tič ke te ra pi je je ob no vi ti ori gi nal nu ana to mi ju, op skr bi ti pa ci jen ta sa so ci jal no pri hva tlji vom re kon struk ci jom, us po sta vi ti op ti mal nu oklu zi ju i funk ci ju ko je će za šti titi pot por ne struk tu re i sa mu kon struk ci ju od pre op te re će nja, od no sno iz bo rom gra div nog ma te ri ja la pri do ne ti zdra vlju pa ci jen ta.Gra div nim ma te ri ja lom se, osim us po sta vlja nja funk ci je, fi zič ki na dok na đu je tki vo, ošte će no ili ra zo re no va đe njem zu ba, tra u mom ili bak te rij ski iza zva nom bo le šću [1,2,3].
Iako se ulo ga den tal nih le gu ra me nja la s raz vo jem ke ra mič kih si ste ma i kom po zit nih ma te ri ja la, me ta li su i da lje ne za me nlji vi deo pro te tič ke te ra pi je.Da nas na tr ži štu po sto ji vi še od 3.000 raz li či tih le gu ra i si ste ma le gu ra, pr ven stve no kao od go vor na po tre bu sve bo ljih me ha nič kih svoj sta va od li va ka, jed no stav ni je i pre ci zni je ob ra de, te po zi tiv nog od go vo ra tki va na pro te tič ku na dok na du.Upra vo me ha nič ka svoj stva, od no sno struk tur no ustroj stvo, osi gu ra va ju le gu ra ma ši ro ko in di ka ci o no pod ruč je s do brom prog no zom.Si ste ma ti zo va ne su u evrop sku i ame rič ku po de lu pre ma ple me ni to sti, na me ni, mi kro tvr do ći i na či nu la bo ra to rij ske ob ra de [1].
Le gu ra je sme sa dva ili vi še me ta la, od no sno me ta la i ne me ta la.Naj ve ći broj den tal nih le gu ra je su vi še fa zne le gu re s te o ret ski mo gu ćim ude lom do 14 kom po ne na ta, što stva ra pred u slov za ne kon tro li sa ni uči nak, ali i ne ho mo ge ni od li vak.Pro iz vo đač po ma že te ra pe u tu ti me što de kla ri še sa stav svog pro iz vo da.Tri osnovne kom po nen te na vo di u pu nom atom skom ili ma se nom ome ru, a sve osta le do 2% te žin skog ude la ozna či da su pri sut ne.Ako je reč o bi o lo ški su spekt nim ele men ti ma, kao što su Ni, Be ili Cd, mo ra ju se de kla ri sa ti u pu nom iz no su.Do stup ne mo ra ju bi ti i vred no sti me ha nič kih svoj sta va (HV, čvr sto ća vla ka na, po sto tak elon ga ci je).Kod le gu ra za teh ni ku me ta lo ke ra mi ke va žna je uskla đe nost vred no sti to plot nog ko e fi ci jen ta ši re nja (WAK).Le kar je oba ve zan da u kar ton pa ci jen ta upi še fa brič ko ime i sa stav ko ri šće ne le gu re.Na i me, oda bir gra div nog ma te ri ja la te me lji se na nje go vom tro še nju (mi kro tvr do ći) i in di vi du al nim vred no sti ma si la žva ka nja (ob lik i di men zi je kon struk ci je!) [4].Mi kro tvr do ća osi gu ra va op ti mal ne frik cij ske uslove (si le žva ka nja), vred no st čvr sto će vla ka na i ot por nost na sa vi ja nje.ME je me ra kru to sti i di men zi ja kon struk ci je.Iz gled i me to de ob ra de le gu ra de fi ni šu po me nu ta svoj stva u pri me ni.Dav no je Ga ser re kao: "U usti ma su po sto ja ne sa mo one le gu re ko je ni su uni šte ne ne sa ve snom la bo ra to rij skom ob ra dom."

BIOKOMPATIBILNOST
Me ta li se in te gri ra ju u usta, pro men lji vu i če sto agre siv nu ko ro ziv nu sre di nu, na du ži vre men ski pe riod.Pri tom su ne iz be žne me đu re ak ci je s oko li nom i okol nim tki vi ma, ali i uti caj ce log or ga ni zma na me tal, što uzro ku je pro me ne u or ga ni zmu, od no sno de gra da ci ju me ta la.Na iz me nič no de lo va nje ži vog or ga ni zma s bi o ma te ri ja lom je kom plek sno i za vi si od me sta ume ta nja [5].Sto ga pro te tič ke le gu re pod le žu za ko nu o le ko vi ma kao i sva ki dru gi lek.To zna či da se pre kli nič ke pri me ne sva ka le gu ra te sti ra na mi kro skop ski iz gled, me ha nič ka i far ma ko lo škotok si ko lo ška svoj stva, s pri mar nim ci ljem osi gu ra nja po zi tiv nog te ra pij skog učin ka.Sko ro jed na ki uči nak ima iz be ga va nje ne do pu sti vih teh nič kih gre ša ka.Pri me na u usti ma od li va ka raz li či tih le gu ra, ne a de kvat na la bo ra to rij ska ob ra da u smi slu na či na ula ga nja, iz li va nja i hla đe nja, unos sta rog od liv ka u no vo, ne do volj na po li ra nost i po ro znost po vr ši ne i pod di men zi o ni ra nost kon struk ci je uma nju ju oče ki va ni re zul tat le če nja [1].
"Su ži vot" alo pla stič nog ma te ri ja la i bi o lo ške sre di ne ob u hva ćen je poj mom bi o kom pa ti bil no sti.Bi o kom pa ti bil nost se jed no stav no de fi ni še kao iz o sta nak zna čaj nog de lo va nja iz me đu ma te ri ja la i tki va.Ma njak ne ga tiv ne re ak ci je ve zan je za od re đe ne zah te ve ko je mo ra ju za do vo lji ti ma te ri ja li ko ji na dok na đu ju zu be u do di ru s tki vom i te le snim teč no sti ma.Da bi je dan gra div ni ma te ri jal bio bi o kom pa ti bi lan, mo ra bi ti ne de gra di ra ju ći, ne i ri ti ra ju ći, ne tok si čan, ne kan ce ro gen i ne a ler gi čan, što prak tič ki zna či da mo ra bi ti ide a lan.In vi vo mo ra ima ti op ti mal nu čvr sto ću, postojanost i op te re ti vost.Me đu tim, ka ko ni je dan ma te ri jal ne ma "nul to" de lo va nje, bi o kom pa ti bil nost se mo že de fi ni sa ti i kao spo sob nost ma te ri ja la da is pu ni od go va ra ju ću funk ci ju u spe ci fič nom bi o lo škom me di ju mu.Pro iz la zi da je svoj stvo bi o kom pa ti bil no sti mul ti fak tor ski kom pleks ko ji se mo že po de li ti u ne ko li ko ka te go ri ja: • po čet na ili ini ci jal na fi zič kohe mij ska in ter ak ci ja na me stu do di ra ma te ri ja la i tki va; • de lo va nje okol nog tki va na gra div ni ma te ri jal u vi du de gra da ci je, od no sno ko ro zi je;

KRATAK SADRŽAJ
Sta vlja ju ći sva ko dnev no gra div ne ma te ri ja le kao deo pro te tič ke te ra pi je u usta, pro men lji vu ko ro ziv nu i bi o me ha nič ku sre di nu, po sto ji mo guć nost me ha nič ke iri ta ci je, teh nič kog ne u spe ha, od no sno po ja ve simp to ma aler gij ske re ak ci je.Na iz me nič no de lo vanje or ga ni zma i bi o ma te ri ja la je kom plek sno i de fi ni še se kao bi o kom pa ti bil nost, od no sno bi o de gra da ci ja.Za vi si od me sta do dira, struk tur nog ustroj stva od liv ka, po vr šin ske ob ra di vo sti, oral ne hi gi je ne, ali i od zdra vlja pa ci jen ta i pri me ne le ko va.Ne sme ju se is klju či ti simp to mi si stem skih bo le sti ko ji se mo gu is po lji ti u usti ma.Fak to ri uspe šno sti pro te tič ke te ra pi je su po zna va nje opšte i sto ma to lo ške anam ne ze pa ci jen ta, sa sta va i svoj sta va gra div nih ma te ri ja la i vo đe nje evi den ci je o in kor po ri ra nim ra do vi ma.
Ključ ne re či: pro te tič ka te ra pi ja; bi o kom pa ti bil nost; ko ro zi ja; aler gi ja • raz voj ogra ni če nog od go vo ra do ma ći na na ma te ri jal u do di ru; i • pre nos pro iz vo da me đu re ak ci je da lje od me sta do di ra s mo guć no šću nji ho vog uda lje nog ili si stem skog učin ka.Po čet na me đu re ak ci ja mo že bi ti po sle di ca pre ši ro kog kru nič nog ru ba, pri ti ska kon struk ci je u vi du de ku bi tu sa (Sli ka 1) i hi per pla zi ja gin gi ve (Sli ka 2).Ka po pre so (Ca po pre so) i sa rad ni ci [6] is ti ču da se upa la oko kru ni ce mo že iz le či ti je di no ukla nja njem po sto je ćeg pro te tič kog ra da.Raz log lo kal ne re ak ci je mo že bi ti i ka ri jes ko ji je na stao kao po sle di ca hra pa vo sti, lo šeg pri la go đa va nja kru nič nog ru ba ili ne mor fo lo škog ob li ka kru ni ce [2,7].Sto ga je pre pro te tič ke te ra pi je pre po ruč lji vo iz me ni ti is pu ne sta ri je od go di nu da na, ka ko bi se iz be gli se kun dar ni ka ri jes i nje go ve po sle di ce.Ve li ki broj okre ta ja bru si li ca i ne kon tro li sa no bru še nje (u smi slu po ja ča nog tre nja bru snog sred stva i zub ne po vr ši ne), ne do volj no i ne a de kvat no hla đe nje do vo de do za gre va nja zuba i do 60°C, ka da do la zi do ko a gu la ci je be lan če vi na i po sle dič no do pul pi ti sa, od no sno ne kro ze pul pe.Is pa da nje no vog ra da ta ko đe je te ra pij ski ne u speh, a naj če šće na sta je kao po sle di ca pre ma le re ten ci je (Sli ka 3), pre ra nih do di ra, pro pu sta to kom ce men ti ra nja i sl.Pa ra funk ci o nal ne smet nje ta ko đe mo gu do ve sti do kli nič kog ne u spe ha le če nja.Po ve ćan je ni vo op te re će nja, iz ra ža va ju se ve će vred no sti si la žva ka nja, pro du že no je vre me i ve ći je broj ci klu sa okluzalnih do di ra.

KOROZIJA I BIODEGRADACIJA KOVINA
Od go vor do ma ći na na in kor po ri ra ne ra do ve se mo že oče ki va ti, bu du ći da je oral na sre di na elek tro he mij ski ak tiv na.Je dan od fak to ra u od re đi va nju bi o lo ške si gur no sti su ko ro ziv ne pro me ne me ta la (Sli ka 4).Ni je dan me tal ni je pot pu no iner tan u elek tro li tu.Me ta li su bi o lo ški ak tiv ni u jed nom ili u sva tri svo ja sta nja: kao čist me tal, kao sa sto jak me tal nih so li ili kao deo le gu re.Ko ro zi ja na sta je jo ni za ci jom ele men ta u le gu ri, pri če mu on gu bi elek tro ne i po sta je elek tro po zi ti van, i kao ta kav se oslo ba đa u oto pi nu.Dru gi uči nak ko ro zi je mo že se ogle da ti u ob li ko va nju ko ro ziv nih pro iz vo da na po vr ši ni le gu re ili je reč o kom bi na ci ji oba pro ce sa.Zla to je imu no na ko ro zi ju i ne ob li ku je re ak cij ski film, za raz li ku od sre bra, ko je je elek tro ak tiv no i ob li ku je anod ni film na po vr ši ni.Do bi o de gra da ci je me ta la u bi o lo škoj sre di ni do la zi iz tri bit na raz lo ga: teh no lo škog, bi o lo škog i eko lo škog.Teh no lo ški raz lo zi ob u hva ta ju stra ne, ne po želj ne kom po nen te u otopini, topljenje otvo re nim pla me nom ko je do vo di do ok si da ci je ili sma nje nja otopine u za vi sno sti od raz me re va zdu ha i ga sa, gde po sle dič no na sta ju ok si di ili kar bi di, i po ro znost.Sve to pri do no si kr to sti i elek tro he mij skoj ne sta bil no sti od liv ka.Pre vi so ka tem pe ra tu ra topljenja uzro ku je is pa ra va nje sastojaka koji imaju nižu temperaturu topljenja (npr.cin ka) i gu bi tak ve ćeg bro ja nu kle u snih cen ta ra, od no sno po ro znost.Vi še kom po nent ne le gu re, ma nji ste pen ple me ni to sti (sa stav le gu re) i vi še stru ko iz li va nje sta rog me ta la uslo vlja va ju ne ho mo ge nu mi kro struk tu ru od liv ka, ko ja je kri tič na za nje go vu ko ro zi ju i bi o kom pa ti bil nost (Sli ke 5a i 5b) [811].Ne pri me nji va nje za vr šne to plot ne ob ra de (ho mo ge ni za ci je i pre ci pi ta ci je) i ne do volj no po li ra nje ili ne pra vi lan iz bor na či na po li ra nja (me ha nič ki ili elek tro lit ni) je su fak to ri sma nje ne an ti ko ro ziv no sti sva kog ra da od me ta la.Ko ro ziv nom po na ša nju ra da do pri no se i ne a de kvat ni bi o lo ški uslo vi, pH plju vač ke, mi krob ni plak, pro te i ni i si stem ske bo le sti (Sli ka 6).Hra pa va po vr ši na od liv ka omo gu ću je ta lo že nje pla ka, a ti me i pri a nja nje i raz mno ža va nje bak te ri ja, te kao ta kva uti če na od bram be ni me ha ni zam do ma ći na, jer tok sič ni ele men ti in hi bi ra ju imu ni od go vor ma kro fa ga [6].Me đu or gan skim kom po nen ta ma plju vač ke pre o vla da va ju pro te i ni.Pro te i ni uti ču na ob li ko va nje bi o fil ma, kao što je pe li ku la, na plak i me ta bo li zam pla ka.Kao po sle di ca bi o he mij ske i mi krob ne ak tiv no sti de po zi ta do la zi do elek tro he mij skih pro me na.Pro te i ni stva ra njem kom plek sa na po vr ši ni le gu re po ja ča va ju ot pu šta nje jo na ni kla iz NiCr le gu ra [12,13].Sve ve ća pažnja prida je se eko lo gi ji i eko lo škim uslo vi ma.Pri tom se pr ven stve no mi sli na zub ne teh ni ča re ko ji ob ra đu ju le gu ru u ne a de kvat nim rad nim uslo vi ma (bez usi snog si ste ma na rad nom sto lu), le ka ra to kom ru ko va nja i even tu al nih ko rek ci ja ra da, ali i na pa ci jen ta ko ji ra di u kon ta mi ni ra nom okru že nju [1419].Pa ra či stog me ta la mo že to kom iz li va nja he mij ski re a go va ti, od no sno kon den zo va ti se.Sto ga je va žan na čin iz lo že no sti me ta li ma u smi slu bi o lo škog učin ka.
Je dan od ob li ka ko ro ziv nih pro me na je gal van ski čla nak.Pred u slov za gal van ski čla nak je po sto ja nje dva raz li či ta me ta la.De lu ju ća si la je re ak ci ja na raz li ku elek tro po ten ci ja la me ta la i le gu re (npr.amal gam ski is pun i zlat na kru ni ca; AgPd na do grad nja i NiCr kru ni ca), pri če mu mo ra do ći do pre no sa elek tro na i mora postojati elektrolitski rastvor za taj pre nos (Sli ka 7).Ako je dan od po me nu tih fak to ra ni je is pu njen, ne ma to ka elek tro na.S dru ge stra ne, me ta li u le gu ri i me ta li u do di ru s dru gim me ta li ma raz li či to se po na ša ju od re ak ci je či stog me ta la ako su u do di ru s veštačkim znojem zbog učin ka gal va ni za ci je [14,20].Naj bo lji je pri mer ma lo ot pu šta nje Ni iz če li ka, a ve li ko iz če li ka bo ga tog sum po rom, kao i iz AuNi le gu ra, jer pri sut nost ple me ni tog me ta la po ja ča va jo ni za ci ju ni kla.
Oslo ba đa nje jo na me ta la u usnoj šu plji ni kli nič ki je pro blem i sma tra se po ten ci jal nim zdrav stve nim pro ble mom pa ci jen ta ko jem se sta vlja pro te tič ka na dok na da [1,15,21,22,23].Ot pu šta nje jo na znat no je ve će u ki se loj (pH 2,3) ne go u ba znoj sre di ni (pH 7,2).Tu je va žno po me nu ti ute caj ki se lo sti že lu dač nog so ka.Pa ste za zu be i ne ke teč no sti za is pi ra nje usta ta ko đe po ja ča va ju oslo ba đa nje jo na.
Oslo bo đe ni me ta li u pro te tič koj te ra pi ji ni su unu tar te la, osim kod ugra đe nih im plan ta ta, već u usti ma.Plju vač kom, kroz epi tel, gin gi vu ili oral na tki va pre no se se u te lo pu tu ju ći lim fom i kr vlju.Ko ro ziv ni pro iz vo di mo gu se na ći kao ele men ti u tra go vi ma u slu zni ci oko pa trlj ka, plju vač ki, ko si, nok ti ma, kr vi i uri nu [12,17,2427].Kao pa ra ili prah uno se se u plu ća.Bi o lo ški od go vor za vi si od to ga ko ji je ele ment oslo bo đen i u ko joj ko li či ni i od vre me na iz lo že no sti tki va.Ko li či na oslo bo đe nih jo na ne za vi si od ude la tog ele men ta u le gu ri.Do kaz je zla to, ko je je glavni sastojak, a ma lo se oslo ba đa, za raz li ku od ba kra, ko ji je za stu pljen u ma lom ude lu a in ten ziv no se oslo ba đa [10].Sta nje ok si da ci je i he mij ski ob lik me ta la znat no uti ču na nje go vu ap sorp ci ju, di stri bu ci ju, re ten ci ju i eks kre ci ju.Mo gu de lo va ti tok sič no, lo kal no ili si stem ski, te bi ti kan ce ro ge ni ili mu ta ge ni.Va ta ha (Wa ta ha) [10] pi še o 25 ele me na ta, a Munk sgard (Munk sga ard) [17] o 36 ele me na ta u pro te tič kim le gu ra ma.Njih de set su po ten ci jal ni aler ge ni (Cr, Ni, Co, Au, Pd, Hg, Sn, Ag, Cd i Be).Be ri li jum, kad mi jum i ži va sma tra ju se otro vom.Od 18 ap so lut no do ka za nih aler ge na 11 su za či ni i kon zer van si.
Ple me ni tost me ta la ni je ni do vo ljan, ni nu žan uslov an ti ko ro ziv no sti.Vi so ko ka rat ne zlat ne le gu re naj ma nje oslo ba đa ju jo ne ele me na ta i ima ju za ne mar ljiv ci to tok sič ni uči nak [23].Upr kos to me, u po sled nje vre me se go vo ri o zlat nim le gu ra ma kao aler gij skom fak to ru [14,2831].Aler gij ski simp to mi su če šći kod oso ba ko ji ma je di jag no sti ko van lichen planus ili ima ju li he no id ne pro me ne, ne go u ru tin skim te sto vi ma na zlat ne so li.Pi ta nje je da li su te pro me ne eti o lo ški ili oki dač ki fak tor u bo le sti.Pa la di jum mo že bi ti tok si čan i aler gen u jon skom ob li ku [22], dok je u le gu ri ma la di so ci ja ci ja jo na [8].Pa la di ju mo ve le gu re ko ro di ra ju zbog po vr šin ske ok si da ci je, a ne zbog ot pu šta nja jo na usled anod ne raz grad nje ma te ri ja la [32].Pa la di jum iz la zi na po vr ši nu u jon skom ob li ku [33].Na ot pu šta nje jed nog ele men ta mo že uti ca ti pri sut nost dru gog.Vi še jo na pa la di ju ma se oslo ba đa iz pa la di ju mo vih le gu ra ko je sa dr že ba kar, a ma nje iz le gu re sa sre brom.Pa la di jum sma nju je ot pu šta nje ba kra iz zlat nih le gu ra.PdAg le gu re ret ko su aler ge ni, jer im je po vr ši na obo ga će na jo ni ma sre bra, od no sno ba kra, gde do la zi do na stan ka sre bro vog hlo ri da ko ji kao po vr šin ski film spre ča va oslo ba đa nje jo na pa la di ju ma [8].Na i me, naj vi še se ot pu šta ba kar iz ba kro vih le gu ra [23].Ka va ši ma (Ka was hi ma) i sa rad ni ci pi šu o sre bru kao aler ge nu [32].Den den (Den den) i sa rad ni ci [33] upo zo ra va ju na ci to tok sič nost ga li ju ma, ko ji je tre balo, za jed no s ko si trom, da za me ni amal gam ski is pun.Lju di ose tlji vi na pa la di jum če sto su ose tlji vi i na nikl [34].To plot nom ob ra dom, pečenjem ke ra mi ke ili si mu li ra njem pečenja oslo ba đa se od dva do dva i po pu ta vi še cin ka, od no sno 1560 pu ta vi še ni kla iz le gu re [35].Nikl je odav no po znat aler gen, na ro či to kod že na [9,30].Me đu tim, ne ma po da ta ka da će ije dan pa ci jent bi ti aler gi čan na nikl ako mu se sta vi pro te tič ki rad ko ji sa dr ži ovaj me tal [36].
Pre o se tlji vost na nikl mo že na sta ti ako već po sto ji ose tlji vost na Ni u ne kom dru gom do di ru, ali i to je ret ko.Po zna to je da se nikl uno si hra nom i vo dom, udi sa njem, le ko vi ma, di ja li zom.Ka ko ob ja sni ti vi sok ni vo do ka za nog ni kla u usti ma pa ci je na ta bez pro te tič kih ra do va (Ta be la 1)?Ni vo oslo bo đe nog ni kla je pu no ma nji od une se nog hra nom.Šta je sa de com ko ja ima ju or to dont ske apa ra te s NiTi ži ca ma, ili mla dim oso ba ma s pir sin gom [37]?Špi ho vic (Spi ec ho wicz) i sa rad ni ci [37] su do ka za li da ni jed na oso ba s po zna tom ko žnom pre o se tlji vo šću na Ni ni je ima la oral ne, ni ti si stem ske re ak ci je na nikl ni po sle 15 go di na no še nja pro te tič kih na dok na da.Lju di ko ji ra de s ni klom u in du stri ji ima ju če šće tu mor no sa i plu ća (prah i pa ra to kom iz li va nja, od no sno ob ra de i po li ra nja!).Oral na sre di na ne is pu nja va uslo ve za oslo ba đa nje Ni s kan ce ro ge nim učin kom.Hrom, ne za o bi la zna kom po nen ta u ne ple me ni tim le gu ra ma, zbog učin ka pa siv no sti, pri zna ti je aler gen u še sto va lent nom ob li ku.U le gu ra ma je tro va len tan, ali se ta lo ži u će li ja ma i spo ro se iz lu ču je uri nom [10,14,21,24,30,38].Za Munsk gar da [17] hrom je, uz be ri li jum, kad mi jum i nikl, po ten ci jal no tok si čan za zub ne teh ni ča re zbog mo gu će in ha la ci je.Mar ku son (Mar cus son) i sa rad ni ci [39] su do ka za li po zi tiv nu re ak ci ju pa ci je na ta na in di jum i iri di jum, vi še na nji ho ve so li, ali i na Ni, Co, Au i Pd.Ti tan se uno si hra nom dvo stru ko vi še ne go nikl [10].Si ci li ja (Si ci lia) i sa rad ni ci [40] pi šu o do ka za noj aler gi ji na ti tan (0,6%) kod 36 pa ci je na ta (od 1.500 is pi ta nih) s im plan tat no pro te tič kim ra do vi ma.Do ka za na je ose tlji vost ti ta na na flu o ri de [41,42].Autor ka ovo ga ra da ima la je pa ci jen ta s do ka za nom aler gi jom na cir ko ni jok sid nu ke ra mi ku (Sli ka 8).
Bi o pod no šlji vost je mer lji va bi o de gra da ci ja me ta la u usti ma.Reč je o manj ka voj čvr sto ći, op te re ti vo sti, fi zič kim pro me na ma po vr ši ne (ap sorp ci ja pro te i na) i he mij skim re ak ci ja ma raz grad nje (hi dro li za, ok si da ci ja).Sve po me nu te pro me ne do vo de do gu bit ka me ha nič kih svoj sta va od li va ka.
Pre kid teh nič ke traj no sti ta ko đe je ob lik de gra da ci je bi o ma te ri ja la (Sli ka 9).Me ha nič ki ne u spe si uklju ču ju: tro še nje gra div nog ma te ri ja la zbog raz li či tih tvr do ća u frik cij skom od no su, sa vi ja nje kon struk ci je kao po sle di ca ma lih vred no sti ME oda bra ne le gu re, pre ve li kog ra spo na, od no sno kon cen tri sa nog op te re će nja, pu ca nje pro te tič ke na dok na de zbog pre op te re će nja ili usled po ro zno sti, od no sno kr to sti od liv ka.

ALERGIJSKE REAKCIJE
Te lo re a gu je imu ni te tom.Aler gij ska re ak ci ja mo že se ja vi ti na svim or ga ni ma ko ji su u ne po sred nom do di ru s oko li nom (gra div nim ma te ri ja lom).Aler gi ja je pro me nje na i ne po treb na imu no lo ška re ak ci ja.Či nje ni ca je da su aler gij ske bo le sti sve če šće i sto ga su pro gla še ne ku gom 21. ve ka.Sma tra se da će se kod sva ke tre će že ne raz vi ti ne ki ob lik aler gi je, jer od ra sle oso be žen skog po la če šće obo le va ju od aler gi ja.U pi ta nju su oso be oko 50 go di na s psi hič kim pro ble mi ma, pod stre som, ko je bo lu ju od dru gih bo le sti.Do ka za no je da aler gič ne oso be če šće ži ve u ur ba nim sre di na ma ne go u ru ral nim.Od 20% pa ci je na ta (je dan mi lion) s po zi tiv nim te stom na me tal, sa mo njih 10% ima lo je pro te tič ki rad u usti ma [35].Aler gij ske pro me ne na mu ko zi su ret ke zbog nje ne do bre pro kr vlje no sti i gu ta nja po ten ci jal nih aler ge na plju vač kom.Ma li stra tum kor ne um na mu ko zi mo že sma nji ti pre nos pro te i na ko ji u ve zi s me tal nim hap te ni ma ob li ku ju pot pu ni an ti gen.
Pra va aler gij ska re ak ci ja na den tal ne ma te ri ja le je ret ka po ja va [15,16,17,30].Pr vi po ku šaj te sti ra nja pro te tič kih ma te ri ja la iz veo je Mor gan (Mor gan), a 1951.go di ne, za hva lju ju ći Spek to ru (Spec tor) [43], is pi ti va nje do bi ja na zna ča ju, pri zna je se i uvo di u prak su.Testsup stan ce ne sa dr že po ten ci jal ne aler ge ne u istom ob li ku kao što su u den tal nim ma te ri ja li ma.Mo žda bi tre ba lo is pi ta ti ori gi nal nu le gu ru, ali ta da je ne mo gu će pre ci zi ra ti ko ji je sa sto jak le gu re aler gen.Po zi ti van patch test na ple me ni te me ta le (zla to, pla ti na, sre bro) če šći je kod pa ci je na ta ko ji re a gi ra ju i na dru gu sto ma to lo šku te ra pi ju, ne go kod osta lih [8,14,1923,28,29,30]. Na da lje, aler gij ske re ak ci je na me tal ne kon struk ci je če šće su kod oso ba pre o se tlji vih i na dru ge ma te ri je, a ne sa mo na pro te tič ku na dok na du.Po zi tiv ni epi ku ta ni test s aler gij skom re ak ci jom ne mo ra bi ti re zul tat po ve za no sti su bjek tiv nih simp to ma i pri me nje nog ma te ri ja la [44].Re ak ci ja se raz vi ja to kom 2448 sa ti, s ti me da je la tent ni pe riod naj ma nje pet da na od pr vog do di ra i re ak ci je.
Sva ka aler gij ska re ak ci ja se ogle da u su bjek tiv nim i objek tiv nim simp to mi ma.Su bjek tiv ni simp to mi na ko je se pa ci jen ti ža le i ne mo gu se oce ni ti naj če šće su pe če nje u usti ma, me tal ni ukus ili pec ka nje.Objek tiv ni simp to mi, kao što su upa la gin gi ve, si vo obo je nje gin gi ve, pro me ne na je zi ku, cr ve ni lo je zi ka, cr ve ni lo nep ca ili li he no id ne le zi je, me ro dav ni ji su na laz.
U bi o lo škom od go vo ru na den tal ne ma te ri ja le va žnu ulo gu ima ju mo no ci ti i ma kro fa gi [13].Na i me, jo ni me ta la, u za vi sno sti od kon cen tra ci je, me nja ju me ta bo lič ku ak tiv nost mo no ci ta na kon du že iz lo že no sti in vi tro.Za bi o to le ran ci ju su bit ni ot pu šta nje jo na i prag pod no šlji vo sti, a ne po stot ni udeo me ta la u le gu ri.
Tok sič nost je spo sob nost mo le ku la ili pra ha da iza zo ve pro me nu u ili na te lu na kon re sorp ci je [17,30].Tok sič na re ak ci ja mo že ošte ti ti or gan ili tki vo i in hi bi ra ti en zi me u će li ja ma, kr vi ili de lo va ti na DNK.He mij ska pro me na ili uti caj na DNK mo že do ve sti do kan ce ro ge nog de lo va nja [17].Lo kal na tok sič nost na sta je zbog in tim nog do di ra le gu re s lo kal nim tki vom, pri če mu se če sto ob li ku je mikrosredina iz me đu le gu re i tki va.Naj bo lji pri mer je sub gin giv ni rub kru ni ce ili slu zni ca is pod de li mič ne pro te ze, gde su do ka za ni ve će ot pu šta nje i ve ća kon cen tra ci ja jo na ne go u plju vač ki [32].
Mno go ne ga tiv nih nus po ja va mo glo bi se iz be ći pri me nom stan dard ne, pri klad ne i svr sis hod ne di jag no sti ke u kli nič koj prak si.Uko li ko anam ne stič ki po da ci ni su da li od re đe ne smer ni ce u iz bo ru gra div nog ma te ri ja la, po treb no je na knad no ot kri ti sa stav in kor po ri ra nog ra da, od no sno sum njiv ele ment [40,45].Živ ko i sa rad ni ci [45,46,47] pri me nju ju me to du anod nog uzor ko va nja i hro ma to graf ske ana li ze u ot kri va nju su spekt nih ele me na ta u in kor po ri ra nim pro te tič kim ra do vi ma (Sli ka 10).
Ka ko po sti ći po zi ti van uči nak pro te tič ke te ra pi je? Pre sve ga, po zna va njem fa brič kog ime na le gu re, nje nog sa sta va, pod ruč ja in di ka ci je ili kon tra in di ka ci je i pred vi đa njem mo gu ćih nus po ja va.Sva ki te ra pe ut mo ra po zna va ti mi kro struk tur ni iz gled ra da u usti ma, te na osno vu to ga pre po zna ti raz log sa vi ja nja, pu ca nja, tro še nja ili ko ro ziv nih pro me na.
Bit no je ni ka da ne sa ni ra ti ne po zna tog pa ci jen ta.Anam ne stič kim po da ci ma va žno je upo zna ti pa ci jen ta, što vi še sa zna ti o nje go vim hi gi jen skim na vi ka ma, even tu al nim so mat skim bo le sti ma (krv ni si stem, di ja be tes, re u ma ti zam, oste o po ro za, ma njak vi ta mi na), ko je le ko ve uzi ma, jer su aler gij ske re ak ci je na me tal ne kon struk ci je če šće kod oso ba pre o se tlji vih i na dru ge fak to re, a ne sa mo na pro te tič ku te ra pi ju, pri če mu se simp to mi so mat skih obo lje nja mo gu is po lji ti u usti ma.Kli nič kim pre gle dom usne šu plji ne tre ba po sta vi ti di jag no zu, te po zna va njem gra div nih ma te ri ja la i mo guć no sti le če nja (zub na la bo ra to ri ja) pri me ni ti su ge ri sa nu te ra pi ju.Da li će je dan gra div ni ma te ri jal bi ti aler gen za vi si od pri ro de ot pu šta nja ele men ta (Ni, Zn), do ze, na či na uno sa (fa go ci to zom me ta la ili pra ši ne -in du stri ja) i vre me na iz lo že no sti nje go vom de lo va nju.Me đu tim, uvek osta je pi ta nje si ner gi stič kog de lo va nja i su per po ni ra nja simp to ma.Ka ko ih izo lo va ti i da li je to uop šte mo gu će?! Testsup stan ce ne sa dr že sen zi bi li zi ra ju ću ma te ri ju u ob li ku u ko jem je ona pri sut na u pro te tič koj le gu ri.Sto ga bi tre ba lo is pi ta ti prah te le gu re.Ali, na osno vu tog te sta ni je mo gu će sa si gur no šću utvr di ti ko ji je ele ment u le gu ri aler gen.
Po zna va njem mi kro struk tur nog iz gle da od liv ka, kon tro lom do bre po li ra no sti i ne po ro zno sti po vr ši ne od liv ka i re dov nim kon trol nim pre gle di ma po sti ći će se bo lji te ra pij ski uči nak.Sa rad nja s dru gim spe ci ja li sti ma do pri ne će pre ven ci ji ili iz le če nju na sta lih pro me na.Isto vre me no te ra pe ut i pa ci jent mo ra ju na ći pri hva tljiv ri zik.
Bi o lo ška svoj stva den tal nih le gu ra ne do volj no su po zna ta i ola ko se sva ki ne ga tiv ni simp tom pri pi su je uti ca ju den tal nih le gu ra.Oce ni ti jed nu le gu ru a pri o ri sum nji vom, tre ba uči ni ti sa za dr škom.Ne ma ma te ri ja la ko ji u usti ma ne će oslo bo di ti od re đe nu ma su, ali tre ba oce ni ti da li je do bit pro te tič kom te ra pi jom bit ni ja od mo gu ćeg ri zi ka.