Aetiological Factors of Molar Incisor Hypomineralization

Svjetlana Janković1, Mirjana Ivanović2, Bojana Davidović1, Jelena Lečić3 Department of Preventive Dentistry and Pedodontics, Study Program of Dentistry, Faculty of Medicine, University of East Sarajevo, Foča, Bosnia and Herzegovina; Department of Preventive Dentistry and Pedodontics, Faculty of Dental Medicine, University of Belgrade, Belgrade, Serbia; Department of Periodontology and Oral Medicine, Study Program of Dentistry, Faculty of Medicine, University of East Sarajevo, Foča, Bosnia and Herzegovina


INTRODUCTION
Abnormalities of tooth structure are caused by the action of various general or local factors on tooth germ.These factors usually act in the apposition, mineralization or maturation stage of enamel and dentin.They can affect all teeth tissues or some of them, individual tooth or en tire dentition.If the disturbance occurs in early stages of development it affects the shape of teeth while in cases where the disorder occurs in the later stage the structure of dental tissues i.e. their mineralization is affected [1].
Hypomineralized teeth that are not the part of some other structural anomalies have been observed for long time in everyday practice.In some countries where health education is at very high level, it has been noticed that hypomineralized defects in enamel of the first permanent molars are more frequent than caries on occlusal surface of these teeth [2].Hypomineralization is clinically char acterized by enamel translucency (enamel opacity) and can be different in size, color and shape with or without atypical cavities on the crown of teeth.Histological analy sis shows hypomineralized zone on affected teeth clearly separated from normal enamel [3].Localized (limited) enamel turbidity represents idiopathic structural disor der often noticed on labial surface of central incisors, cusp tips of canines and first permanent molars.In 2003, Weerheijm [4] described clinical picture of idiopathic en amel hypomineralization and suggested the term Molar Incisor Hypomineralization (MIH) for this phenomenon.It is hypomineralization of systemic origin that affects one or more first permanent molars, often associated with changes in maxillary and mandibular incisors.The preva lence of this phenomenon varies between 2.61 to 25% as suggested by the literature [58].
Teeth affected by MIH are frequently sensitive to ther mal, chemical and mechanical stimuli.Children with hypomineralized molars often avoid brushing their teeth due to painful sensations.This leads to accumulation of large amount of dental plaque that causes rapid progres sion of carious lesions and destruction of crowns and eventually teeth loss.In addition to causing discomfort to children and concern to parents, these changes on labial surface of incisors produce serious esthetic problem [9,10].It is not easy to place a restoration on MIH teeth, and the treatment requires ten times longer time than the treatment of carious teeth [11,12].
Aetiology of molar and incisor hypomineralization is not known yet.Over ninety different factors may be responsible for enamel defects [3].However, it is often not possible to identify specific factors responsible for hypomineralization except in case when it is caused by fluoride.
Enamel changes specifically on molars and incisors indicate that MIH is caused by factors that occur in a certain period of time.These findings suggest systemic disturbance during the first year of life, or more precisely, during the period of crown mineralization of first perma nent molars and incisors [13,14].
Premature birth, low weight of newborns, hypoxia, metabolic disorder of calcium and phosphate as well as common diseases in early childhood accompanied with fever (otitis media, tonsillitis, urinary tract infections, pneumonia) are listed in the literature as possible ae tiological factors of hypomineralized teeth [14,15,16].Recent studies have shown that frequent use of antibiot ics and vitamin D deficiency may have an impact on the occurrence of hypomineralization [17].Vaccines adminis tered to infants are also referred as possible etiologic fac tor; however, there is still no significant scientific evidence to confirm this suspicion [7,12].Genetic influence should not be ignored and excluded as possible aetiological fac tor.More reliable information about distribution and prevalence of MIH in different countries in Europe and worldwide could direct researchers to possible causes of this phenomenon.
The aim of this study was to evaluate possible aetio logical factors responsible for the occurrence of MIH changes in teeth of children from Foca, Republika Srpska.

MATERIALS AND METHODS
The study included eight years old children from the mu nicipality Foca.Parents were informed about the purpose of research and methodology that will be applied, after which they gave their written consent for children's par ticipation in the study.A questionnaire that listed possible aetiological factors described in the literature as respon sible for manifestation of hypomineralized changes was prepared for the research.Parents who signed their con sent for the participation in the study completed the ques tionnaire.Dental mirror, probe and daylight were used for clinical examination.Probe was used only to remove dental plaque.
To assess the prevalence and severity of hypomineral ization in first permanent molars and incisors as well as other developmental defects the modified DDE index (Modified DDE Index for Use in Epidemiological Surveys) was used [18].All hypomineralized changes were identi fied while MIH changes were classified separately.The criteria used for the diagnosis of MIH are proposed by Weerhejim et al. [19]: limited enamel opacity, posterup tive enamel breakdown, atypical restorations, extracted molars due to MIH and unerupted teeth.
Examinations were conducted by one researcher, previ ously trained and calibrated to estimate hypomineraliza tion and other developmental enamel defects.Verifica tion of researcher reliability (intraexaminer reliability) was performed on 10% of planned sample.Ten percent of respondents were examined twice with a minimum interval of 4 hours between inspections and thus obtained Kappa value indicated examiner reliability (Kappa = 0.85).The study was approved by the Ethical Committee of the Medical Faculty in Foca.Data was analyzed by descriptive statistics using χ 2 test (SPSS 11.5, Chicago, IL, USA).

RESULTS
The study included 141 eight year olds, 50.4% were boys and 49.6% were girls.Out of the total number of children involved in the study, 18.4% had hypomineralized changes on teeth.In 5.6% of children hypomineralized changes were diagnosed only on incisors, in 6.4% on molars and incisors and in 6.4% of subjects only on molars.Changes that affect molars only or molars and incisors at the same time (MIH) were detected in 12.8% of patients.
The questionnaire provided data related to mothers' pregnancy period, infant development, and all factors that can act in the first year of child's life and mentioned in the literature as possible cause of MIH.Only questions answered by all mothers were considered.
Hypomineralized changes were more frequent in the group of boys (21.1%) compared to girls (15.7%).Data analysis did not show statistically significant difference (χ 2 =0.687, p>0.05).These changes were more common in children from the city (20.4%) compared to children from suburban municipalities (13.2%) but there was no sta tistically significant difference between these two groups (χ 2 =0.965, p>0.05).
When assessing the period of mothers' pregnancy it was found that only a small percentage of mothers (2.1%) suffered some illnesses.However, their children did not show hypomineralized changes.About 11% of moth ers used fluoride tablets during pregnancy while a little more than 50% of them had completely restored teeth.Statistical analysis showed no significant difference be tween these children and those whose mothers neither used fluoride tablets (χ 2 =0.027, p>0.05) nor had restored teeth (χ 2 =0.259, p>0.05).In the group of children that were born by caesarean section, every third child had hypomineralized defects, however, χ 2 test revealed no sig nificant difference compared to naturally born children (χ 2 =1.969, p>0.05).
According to the data related to the period immediately after childbirth it was noted that 6.4% of children were born prematurely, 9% of children spent some time in in cubator after the birth while 6.4% of children had weight less than 2,500 g at birth.Every third child from these three groups had hypomineralized changes on perma nent teeth.However, there was no significant difference compared to children who were born at term (χ 2 =1.418; p>0.05), or did not spend any time in the incubator after birth (χ 2 =1.447; p>0.05), or had normal body weight at birth (χ 2 =1.418; p>0.05).
Every third child that was not breastfed had hypomin eralization.The lowest percentage of hypomineralized changes was in the group of children that were breastfed over twelve months.However, there was no significant difference between these two groups.
Drinking water as possible cause of the above men tioned changes showed that 8% of children were drinking bottled water but the greatest number of children drank water from municipal water supply.However, in regards to hypomineralization there was no significant difference between these two groups (χ 2 =0.955, p>0.05).
Low number of mothers (about 6%) reported frequent fevers (more than three times) in the first year of life.Only one child in this group had hypomineralized changes.An alysis of data showed no significant difference between these children and those who did not have frequent fevers (χ 2 =0.436, p>0.05).
The greatest number of children (96%) had regular childhood immunizations.There was no significant dif ference between these children and children that were not vaccinated (χ 2 =0.008, p>0.05).The analysis of the ques tionnaire revealed that 33% of children changed the place of residence in their first year of life, 15.2% of them had hypomineralized changes.No statistically significant dif ference was found compared to the group of children who did not change the place of residence (χ 2 =0.471, p>0.05).
About 60% of examined children were passive smok ers; they were exposed to cigarette smoke in the first year of life.There was no significant difference between them and children who were not exposed to cigarette smoke in regards to hypomineralized changes of teeth (χ 2 =0.871, p>0.05).

DISCUSSION
It was found that MIH occurs as a result of changes that act in the first year of child's life [13,14].Data in this study was obtained from retrospective analysis.Prospective studies that collect data from birth until first permanent molars eruption would certainly provide better evidence.This kind of information is essential for better under standing of this disease [12].
Analysis of the results obtained in this study showed no statistically significant difference in the occurrence of hypomineralization in relation to gender and place of residence.Similar results were obtained in other studies [20,21].
Nearly 50% of mothers did not have restored teeth dur ing pregnancy.Although this did not affect the incidence of structural defects on teeth of their children it was no ticed that high percentage of women was not aware of the importance of healthy and rehabilitated mouth on health in general, both mothers' and infants' .
According to the questionnaire, questions related to childbirth period revealed that more than 30% of children were born prematurely and immediately after birth spent some time in incubator.The same number of children had weight less than 2,500 g at birth.The current study did not confirm assumptions of other researchers who found hypoxia and low body weight as possible etiological factors for MIH [14,15,16].Johnsen et al. [22] in their study of enamel defects found hypoxia and low weight as possible causes for structural irregularities of teeth.The Dutch pilot study, based on records of children with de velopmental enamel defects, showed that in 48% of cases there were problems related to childbirth [23].
In the group of children who were not breastfed every third child had molar incisor hypomineralization.Children who were breastfed had lower percentage of hypomineralized changes (5%).Low percentage of hypo mineralized changes was found in the group of children who were breastfed over twelve months.Even though in the current study it was not confirmed statistically that breast milk affects development of dental tissues, moth ers should be encouraged to breastfeed their children for at least six months due to its benefits on general health.Alaluusua et al. [24,25] found an association between prolonged breastfeeding and hypomineralization of first permanent molars.They stated that environmental pol lutant, such as dioxin or dioxinlike compounds ingested through breast milk lead to aforementioned changes.
Some studies found positive correlation between the use of certain antibiotics and the occurrence of molars and incisors hypomineralization [17,26].It is not easy to determine the mechanism of hypomineralization in the case of antibiotics.Since antibiotics are used to treat cer tain diseases, it is necessary to consider whether a disease or antibiotic caused enamel changes.This question was not answered by all mothers in the current study; there fore incomplete answers were not analyzed.
Possible etiological factors for teeth hypomineraliza tion are frequent fevers and irregular vaccinations.None of these factors was confirmed in the current study even though some authors reported these causes [7,14,26].
Change of the place of residence is often referred in the literature as possible cause of hypomineralization.Data from the current study showed that 33% of children changed the place of residence in their first year of life and 15.2% of them had hypomineralized changes.Sta tistical analysis did not show significant difference be tween them and children who did not change the place of residence.Suckling et al. [27] in their study were not able to identify etiological factors responsible for the most of enamel defects.60% of children in the present study were exposed to cigarette smoke.This study did not prove that smoking affects the occurrence of hypomineralized changes.However, it can be concluded that despite warn ings about danger of active and passive smoking, a large number of parents do not care even though it is about their children's life.

CONCLUSION
In this as well as previous studies data was obtained mostly by retrospective analysis, long time after the oc currence of the event that could cause the disturbance in mineralization.It is not easy to determine etiological factors responsible for the emergence of hypomineralized changes in permanent teeth, but their identification would certainly help to solve this important problem in dentistry.
Successful solution for the problem of MIH is primarily implementation of preventive measures and health educa tion of children.Promotion of oral health in community, region and state is very important because it will improve overall living standard, level of culture, and most import antly increase awareness on health importance.

UVOD
Ne pra vil no sti struk tu re zu ba na sta ju dej stvom op štih ili lo kal nih fak to ra na kli cu zu ba.Ovi fak to ri obič no de lu ju u fa zi apo zi ci je, mi ne ra li za ci je ili ma tu ra ci je gle đi i den ti na.Mo gu da za hva te sva zub na tki va, ne ka od njih, po je di ne zu be ili ce lo kup nu den ti ci ju.U slu ča ju da do po re me ća ja do đe u ra ni jim fa za ma raz vo ja, pro me ne se od ra ža va ju na ob lik zu ba, dok u slu ča je vi ma ka da po re me ćaj na sta je u ka sni jim fa za ma, pro me ne se od ra ža va ju na struk tu ru zub nih tki va, tj.nji ho vu mi ne ra li za ci ju [1].
Hi po mi ne ra li zo va ni zu bi, ko ji ni su u sklo pu ne ke dru ge struk tur ne ano ma li je, već odav no su pri vu kli pa žnju sto ma to lo ga u sva ko dnev noj prak si.U po je di nim ze mlja ma sve ta gde su me re zdrav stve ne kul tu re na za vid nom ni vou za pa že no je da su hi po mi ne ra li zo va na ošte će nja gle đi na pr vim stal nim kut njacima če šća od po ja ve ka ri je sa na oklu zal nim po vr ši na ma istih zu ba [2].Hi po mi ne ra li za ci ja se kli nič ki ma ni fe stu je kao po re me ćaj u tran slu cen ci ji gle đi (za mu će nje gle đi) ko je mo gu bi ti raz li či te ve li či ne, bo je i ob li ka, sa ne ti pič nim ka vi te tom na kru ni ci zu ba ili bez nje ga.Hi sto lo ški, hi po mi ne ra li zo va ne zo ne na kvr ži ca ma za hva će nih zu ba ja sno su ogra ni če ne od nor mal ne gle đi [3].Lo ka li zo va na (ogra ni če na) za mu će nost gle đi je idi o pat ska struk tur na ne pra vil nost, ko ja je če sto pri met na na la bi jal nim po vr ši na ma cen tral nih se ku ti ća, vr ho vi ma kvr ži ca oč nja ka i pr vih stal nih kut nja ka.Tek 2003.go di ne Ver hejm (We er he ijm) [4] je pr vi uočio i opi sao kli nič ku sli ku idi o pat ske gleđ ne hi po mi ne ra li za ci je i za ovu po ja vu pred lo žio ter min Mo lar In ci sor Hypo mi ne ra li sa tion (MIH).Ona se de fi ni še kao hi po mi ne ra li za ci ja si stem skog po re kla jed nog ili vi še pr vih stal nih kutnjaka koja je če sto udru že na s pro me na ma na mak si lar nim i man di bu lar nim sekutićima.Po da ci iz li te ra tu re uka zu ju na raz li či tu pre va len ci ju ove po ja ve u sve tu -od 2,61% do 25% [58].
Zu bi ko ji su za hva će ni MIH ose tlji vi su na dej stvo ter mič kih, he mij skih i me ha nič kih na dra ža ja.De ca s hi po mi ne ra li zo va nim kutnjacima če sto iz be ga va ju da pe ru zu be jer ose ća ju bol ne sen za ci je.Ta ko na sta je ve ća ko li či na den tal nog pla ka, ko ja je pra će na br zom pro gre si jom ka ri je snih le zi ja, ko je do vo de do uni šta va nja kru ni ce i kraj njeg gu bit ka zu ba.Osim što de ci iza zi va ju ne pri jat nost, a ro di te lji ma za bri nu tost, pro me ne na la bi jal nim po vr ši na ma se ku ti ća mo gu da stvore i ozbi ljan estet ski pro blem [9,10].Ni sto ma to lo zi ma ni je la ko sa ni ra ti ova kve zu be, jer je za te ra pi ju zu ba sa MIH pro me na ma po treb no de set pu ta vi še vre me na u od no su na te ra pi ju zu ba ko ji su za hva će nih sa mo ka ri je som [11,12].
Eti o lo gi ja MIH još ni je do volj no po zna ta.Vi še od 90 raz li či tih fak to ra mo že bi ti od go vor no za ošte će nje gle đi [3].Ipak, u sva kom po je di nač nom slu ča ju te ško je utvr di ti fak to re, osim u slu ča ju flu o ri da.
Kom bi na ci ja pro me ne gle đi na kutnjacima i sekutićima uka zu je na to da je kod MIH reč o spe ci fič nim uti ca ji ma na for mi ra nje gle đi ko ji de lu ju u od re đe nom vre men skom in ter va lu.Ova ot kri ća uka zu ju na si stem sku smet nju to kom pr ve go di ne ži vo ta de te ta ili, još pre ci zni je, u pe ri o du ka da se kru ni ce pr vih stal nih kutnjaka i sekutića mi ne ra li zu ju [13,14].
Kao mo gu ći eti o lo ški fak to ri hi po mi ne ra li zo va nih zu ba u li te ra tu ri se na vo de: pre vre me no ro đe nje de te ta, ma la te le sna te ži na no vo ro đen ča di, hi pok si ja, po re me ćaj me ta bo li zma kal ci ju ma i fos fa ta i če sta obo lje nja ra nog de tinj stva ko ja su pra će na vi so kim tem pe ra tu ra ma (oti tis me dia, ton sil li tis, uri nar ne in fek ci je, pne u mo ni ja) [1416].Sko ra šnja is tra ži va nja po ka zu ju da če sta pri me na an ti bi o ti ka i ne do sta tak vi ta mi na D mo gu uti ca ti na hi po mi ne ra li za ci ju zu ba [17].Vak ci ne ko je su de ca do bi ja la u ra nom de tinj stvu ta ko đe se na vo de kao mo gu ći eti o lo ški fak tor, ali još ne po sto je zna čaj ni na uč ni do ka zi ko ji bi tu sum nju i po tvr di li [7,12].Ni ge net ski uti caj se ne bi smeo za ne ma ri ti kao mo gu ći eti o lo ški fak tor.Vi še po u zda nog sa zna nja o ras po de li i pre va len ci ji MIH u raz li či tim ze mlja ma Evro pe i sve ta mo glo bi da usme ri is tra ži va če i uka že na mo gu će uzro ke ove po ja ve.
Cilj ra da je bio da se pro ce ni uti caj mo gu ćih eti o lo ških fak to ra od go vor nih za na sta nak MIH pro me na na zu bi ma de ce iz re gi o na op šti ne Fo ča, u Re pu bli ci Srp skoj.

MATERIJAL I METODE RADA
Stu di ja je ob u hva ti la osmo go di šnju de cu ko ja ži ve na te ri to ri ji op šti ne Fo ča.Pre po čet ka pre gle da ro di te lji su oba ve šte ni o ci lju is tra ži va nja i me to do lo gi ji ra da ko ja će se pri me ni ti, na kon če ga su da li pi sa nu sa gla snost za uče šće de ce u stu di ji.Za is tra ži va nje je pri pre mlje na an ke ta gde su na ve de ni mo gu ći eti o lo ški fak to ri ko ji su, pre ma po da ci ma iz li te ra tu re, od go vor ni za na sta nak hi po mi ne ra li zo va nih pro me na.Ro di te lji ko ji su da li sa gla snost po pu ni li su an ket ni upit nik.Za pre gle de de ce ko ri šće na su sto ma to lo ška ogle da la, son de i uobi ča je na osve tlje nja rad nog me sta.Son de su pri me nji va ne sa mo po po tre bi, i to za ukla nja nje den tal nog pla ka.
U is tra ži va nju je ko ri šćen mo di fi ko va ni DDE in deks (Mo dified DDE In dex for Use in Epi de mi o lo gi cal Sur veys), ko ji je na me njen za pro ce nu ras pro stra nje no sti i te ži nu hi po mi ne ra li za ci je na pr vim stal nim kutnjacima i sekutićima, ali i svih dru gih raz voj nih ošte će nja gle đi [18].Utvr đe ne su ukup ne hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne, ali su i po seb no kla si fi ko va ne MIH pro me ne.Za po sta vlja nje di jag no ze MIH pri me nje ni su kri te ri ju mi ko je su pred lo ži li Ver hejm (We er he ijm) i sa rad ni ci [19]: ogra ni če na za mu će nost gle đi, po ste rup tiv ni pre kid gle đi, ne ti pič ne re sta u ra ci je, eks trak ci je kutnjaka zbog MIH i re ten ci ja zu ba.
Is pi ti va nje je oba vio je dan is tra ži vač ko ji je pret hod no ob u čen za pro ce nu hi po mi ne ra li za ci je i osta lih raz voj nih ošte će nja gle đi.Pro ve ra po u zda no sti is tra ži va ča oba vlje na je na 10% is pi ta ni ka pla ni ra nog uzor ka (10% is pi ta ni ka je dva pu ta pre gle da no s mi ni mal nim in ter va lom od če ti ri sa ta iz me đu pre gle da), či me je do bi je na vred nost pa ra me tra κ (ka pa), ko ja po ka zu je po u zda nost is pi ti va ča (κ=0,85).Iz vo đe nje is tra ži va nja odo brio je Etič ki ko mi tet Me di cin skog fa kul te ta u Fo či.Od sta ti stič kih te sto va ko ri šćen je χ 2 test, a do bi je ni po da ci su ob ra đe ni u pro gra mu SPSS 11.5.

REZULTATI
Is tra ži va njem je ob u hva ćen 141 osmo go di šnjak, me đu ko ji ma je bi lo 50,4% de ča ka i 49,6% de voj či ca.Od ukup nog bro ja uče ni ka uklju če nih u is pi ti va nje 18,4% ima lo je hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne na pre gle da nim zu bi ma.Kod 5,6% de ce hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne su di jag no sti ko va ne sa mo na sekutićima, kod 6,4% na kutnjacima i sekutićima isto vre me no, a kod 6,4% is pi ta ni ka sa mo na kutnjacima.Me đu tim, pro me ne ko je za hva ta ju sa mo kutnjake ili kutnjake i sekutiće isto vre me no opi sa ne su kao obo lje nje ko je se na zi va MIH.Ta ko je MIH na ovom pod ruč ju za be le žen kod 12,8% is pi ta ni ka.
Ana li zom an ket nog upit ni ka do bi je ni su po da ci u ve zi s pe ri o dom trud no će maj ke, pra će njem raz vo ja odoj če ta, tj.svim fak to ri ma ko ji se u li te ra tu ri po mi nju kao mo gu ći uzrok ovih po ja va a de lu ju u pr voj go di ni ži vo ta de te ta.Raz ma tra na su sa mo ona pi ta nja na ko ja su od go vo ri le sve maj ke.
Ka da je pe riod trud no će maj ke u pi ta nju, uoče no je da je sa mo ma li pro ce nat maj ki (2,1%) u trud no ći pre le žao ne ka obo lje nja.De ca tih maj ki ni su ima la hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne.Oko 11% maj ki su to kom trud no će pi le ta ble te flu o ra, dok je ma lo vi še od 50% njih ima lo pot pu no sa ni ra ne zu be.Sta ti sti čkom ana li zom do ka za no je da ne po sto ji zna čaj na raz li ka u od no su na de cu či je maj ke ni su ko ri sti le ta ble te flu o ra (χ 2 =0,027; p>0,05) ili su ima le ne sa ni ra ne zu be (χ 2 =0,259; p>0,05) u po gle du raz vo ja hi po mi ne ra li zo va nih pro me na.
U gru pi de ce ko ja su ro đe na car skim re zom sva ko tre će de te je ima lo hi po mi ne ra li zo va na ošte će nja, me đu tim, χ 2 te stom ni je do bi je na sta ti stič ki zna čaj na raz li ka u od no su na de cu ko ja su ro đe na pri rod nim pu tem (χ 2 =1,969; p>0,05).
Iz po da ta ka u ve zi s pe ri o dom ne po sred no na kon ra đa nja mo že se is ta ći da se 6,4% de ce ro di lo pre vre me na.Ukup no 9% de ce je na kon po ro đa ja bi lo u in ku ba to ru, dok je 6,4% de ce na ro đe nju bi lo te ško ma nje od 2.500 gra ma.Sva ko tre će de te iz sve tri po me nu te gru pe je na stal nim zu bi ma ima lo hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne.Me đu tim, ne po sto ji sta ti stič ki zna čaj na raz li ka u od no su na de cu ko ja su se ro di la u ter mi nu (χ 2 =1,418; p>0,05), ko ja na kon po ro đa ja ni su bi la u in ku ba to ru (χ 2 =1,447; p>0,05), od no sno ko ja su ro đe na s nor mal nom te le snom te ži nom (χ 2 =1,418; p>0,05).
Kod sva kog tre ćeg de te ta maj ki ko je ni su do ji le de cu usta no vlje na je hi po mi ne ra li za ci ja zu ba.Naj ma nji po sto tak hi po mi ne ra li zo va nih pro me na za be le žen je u gru pi de ce ko ju su maj ke do ji le du že od dva na est me se ci.Me đu tim, sta ti stič kom ana li zom ni je utvr đe na zna čaj na raz li ka u ko re la ci ji na čin hra nje nja i za stu plje no sti hi po mi ne ra li zo va nih pro me na.
Ka ko se u li te ra tu ri kao mo gu ći uzrok po me nu tih pro me na po mi nje i upo tre ba vo de za pi će, ana li zom po da ta ka je usta no vlje no da je naj ve ći broj de ce pi o vo du iz grad skog vo do vo da, dok je oko 8% ispitanika pi lo fla ši ra nu vo du.U po gle du ras pro stra nje no sti hi po mi ne ra li za ci je, ni je bi lo sta ti stič ki zna čaj ne raz li ke iz me đu ove dve gru pe is pi ta ni ka bez ob zi ra na vr stu ko ri šće ne vo de (χ 2 =0,955; p>0,05).
Sa mo ma li broj maj ki (oko 6%) se iz ja snio da su nji ho va de ca u pr voj go di ni po ro đe nju ima la če ste visoke tem pe ra tu re (vi še od tri pu ta).Sa mo jed no de te iz te gru pe je ima lo hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne.Ana li zom po da ta ka utvr đe no je da ni je bi lo sta ti stič ki zna čaj ne raz li ke iz me đu njih i gru pe de ce ko ja ni su ima la če ste visoke tem pe ra tu re (χ 2 =0,436; p>0,05).Naj ve ći broj de ce (96%) je u de tinj stvu re dov no vak ci ni san.Ni je bi lo sta ti stič ki zna čaj ne raz li ke iz me đu ove gru pe i de ce ko ja ni su re dov no vak ci ni sa na (χ 2 =0,008; p>0,05).
Od 33% de ce ko ja su u pr voj go di ni po ro đe nju me nja la me sto bo rav ka, 15,2% ima lo je hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne.Ni je bi lo sta ti stič ki zna čaj ne raz li ke u od no su na gru pu de ce ko ja ni su me nja la me sto pre bi va li šta (χ 2 =0,471; p>0,05).
Oko 60% is pi ta ne de ce bi li su pa siv ni pu ša či, tj. to kom pr ve go di ne ži vo ta bi li su iz lo že ni du van skom di mu.Sta ti stič ka ana li za je po ka za la da, ka da su hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne na zu bi ma u pi ta nju, ne ma zna čaj ne raz li ke u od no su na de cu ko ja ni su bi la kon stant no iz lo že na di mu ci ga re ta (χ 2 =0,871; p>0,05).

DISKUSIJA
Za obo lje nje MIH je utvr đe no da na sta je zbog pro me na ko je de lu ju u pr voj go di ni po ro đe nju de te ta [13,14].U ovoj stu di ji po da ci su do bi je ni na osno vu re tro spek tiv ne ana li ze po da ta ka.Si gur ni je do ka ze pru ži le bi sva ka ko pro spek tiv ne stu di je, ko ji ma bi se pri ku plja li po da ci od ro đe nja do vre me na ni ca nja pr vih stal nih kutnjaka.Ta kvi po da ci su neo p hod ni za bo lje ob ja šnje nje fak to ra i me ha ni za ma MIH [12].
Ana li zi ra ju ći re zul ta te hi po mi ne ra li zo va nih pro me na u ovoj stu di ji, uoče no je da ne ma sta ti stič ki zna čaj ne raz li ke u po ja vlji va nju ovih ošte će nja kod oso ba su prot nog po la, kao i to da me sto pre bi va li šta ne uti če na nji ho vo po ja vlji va nje.Ove re zul ta te su do bi le sve stu di je ko je su se ba vi le ovom pro ble ma ti kom [20,21].
Sko ro 50% maj ki ni su ima le sa ni ra ne zu be to kom trud no će.Iako to ni je uti ca lo na po ja vu struk tur nih ošte će nja na zu bi ma nji ho ve de ce, mo že se za klju či ti da je za i sta vi sok pro ce nat že na ko je ni su sve sne ko li ki je zna čaj zdra vih i sa ni ra nih usta na zdra vlje uop šte, ka ko za maj ku, ta ko i za no vo ro đen če.
Iz an ket nih pi ta nja ko ja su ve za na za po sle po ro đaj ni pe riod, do bi je ni su po da ci ko ji go vo re o to me da je ne što vi še od 30% de ce ro đe no pre vre me na i da su od mah na kon ro đe nja bo ra vi la u in ku ba to ru.Ta ko đe je isto to li ko de ce na ro đe nju ima lo te le snu te ži nu ma nju od 2.500 gra ma.U ovoj stu di ji ni je po tvr đe na pret po stav ka dru gih is tra ži va ča ko ji hi pok si ju i ma lu te le snu te ži nu po mi nju kao mo gu će eti o lo ške fak to re za MIH [14,15,16].Džon sen (Johnsen) i sa rad ni ci [22] u svo joj stu di ji o ošte će nji ma gle đi po mi nju hi pok si ju i ma lu te le snu te ži nu no vo ro đen ča di kao mo gu će uzro ke struk tur nih ne pra vil no sti.Ho land ska pi lotstu di ja, na osno vu kar to na de ce s raz voj nim ošte će njem gle đi, po ka za la je da je u 48% slu ča je va bi lo pro ble ma ve za nih za po ro đaj [23].
U po gle du is hra ne odoj če ta, u gru pi de ce ko ja ni su do je na kod sva kog tre ćeg de te ta je usta no vljen MIH.De ca či je maj ke su ima le do volj no mle ka za do je nje ima la su i naj ma nji pro ce nat hi po mi ne ra li zo va nih pro me na (5%).Ma li po sto tak hi po mi ne ra li zo va nih pro me na usta no vljen je u gru pi de ce ko ju su maj ke do ji le du že od dva na est me se ci.Je ste da u ovoj stu di ji ne ma sta ti stič kih do ka za o to me da maj či no mle ko ima uti ca ja na kva li tet zub nih tki va, zbog zdra vlja uop šte tre ba pod sti ca ti maj ke da do je de cu naj ma nje šest me se ci.Ala lu sua (Ala lu u sua) i sa rad ni ci [24,25] su uoči li ve zu iz me đu pro du že nog do je nja i hi po mi ne ra li za ci je pr vih stal nih mo la ra.Ta ko đe su tvr di li da za ga đe nja iz oko li ne, kao što su di ok sin i sa stoj ci slič ni di ok si nu, ko ji se uno se di rekt no hra nom pre ko maj či nog mle ka, do vo de do po me nu tih pro me na.U ne kim ra do vi ma uoče na je po zi tiv na ko re la ci ja iz me đu pri me ne po je di nih an ti bi o ti ka i po ja ve MIH [17,26].Me đu tim, kod pri me ne an ti bi o ti ka ni je la ko od re di ti šta je pra vi raz log po me nu tih pro me na.Ka ko se an ti bi o ti ci ko ri ste za le če nje od od re đe nih bo le sti, tre ba bi ti oba zriv pa do ka za ti da li bo lest ili an ti bi o tik iza zi va ju pro me ne na gle đi.U ovoj stu di ji na ovo pi ta nje ni su od go vo ri le sve maj ke, ta ko da ne pot pu ni od go vo ri ni su ni raz ma tra ni.
Je dan od mo gu ćih eti o lo ških fak to ra hi po mi ne ra li za ci je zu ba je su i če sta vi so ka te le sna tem pe ra tu ra i ne re dov na vak ci na ci ja.Ni u jed nom, ni u dru gom slu ča ju re zul ta ti ove stu di je ne mo gu po tvr di ti pret po stav ku po je di nih auto ra da su ovi fak to ri od go vor ni za na sta nak hi po mi ne ra li zo va nih pro me na [7,14,26].
Pro me na me sta bo rav ka je u li te ra tu ri če sto po mi nja na kao mo gu ći uzrok raz vo ja MIH.Po da ci ko ji su do bi je ni u ovoj stu di ji po ka zu ju da je od 33% de ce ko ja su u pr voj go di ni ži vo ta me nja la me sto bo rav ka, 15,2% ima lo hi po mi ne ra li zo va ne pro me ne.Sta ti stič kom ana li zom ni je do ka za na raz li ka u po re đe nju sa de com ko ja se ni su če sto se li la.Sa kling (Suc kling) i sa rad ni ci [27] u svo joj stu di ji ko ja se ba vi la pre va len ci jom raz voj nih ošte će nja ni su mo gli da utvr de eti o lo ške fak to re ko ji su bi li od go vor ni za ve ći nu ošte će nja gle đi.
Ka da je pu še nje u pi ta nju, sko ro 60% is pi ta ne de ce bi lo je iz lo že no du van skom di mu.U na šoj stu di ji ni je do ka za no da pu še nje uti če na po ja vu hi po mi ne ra li zo va nih pro me na.Me đu tim, mo že se za pa zi ti da, i po red sva ko dnev nih upo zo re nja o štet no sti ka ko ak tiv nog, ta ko i pa siv nog dej stva ni ko ti na iz ci ga re ta, ve ći na ro di te lja za ne ma ru je ova upo zo re nja iako su nji ho va sop stve na de ca u pi ta nju.

ZAKLJUČAK
U ovoj stu di ji, kao i u do sa da šnjim is tra ži va nji ma, po da ci su do bi je ni uglav nom re tro spek tiv nim ana li za ma, du go vre me na po sle do ga đa ja ko ji je mo gao do ve sti do po re me ća ja u mi ne ra li za ci ji.Ni je la ko utvr di ti ko ji su to eti o lo ški fak to ri od go vor ni za na sta nak hi po mi ne ra li zo va nih pro me na na stal nim zu bi ma, ali nji ho vim iden ti fi ko va njem sva ka ko bi se umno go me po mo glo re ša va nju va žnog pro ble ma u sto ma to lo gi ji.
Osno va za uspe šno re ša va nje pro ble ma ko ji stva ra MIH je, pre sve ga, pri me na me ra pre ven ci je i zdrav stve no va spit ni rad.Na rav no da je i pro mo ci ja oral nog zdra vlja u okvi ru za jed ni ce, re gi o na, od no sno dr ža ve ve o ma va žna, jer će do ve sti do po di za nja op šteg stan dar da ži vo ta, ni voa kul tu re i -što je naj bit ni je -po ve ća ti svest o zna ča ju zdra vlja.