Effect of 10 % Urea Solution on Epithelialization of Thermally Wounded Gingiva

Introduction Urea is the final product of protein degradation secreted in saliva. It has low molecular weight and neutral molecule that can freely diffuse through bacterial wall, mature plaque and extracellular polysaccharides exerting a buffering effect. In the presence of urease, urea is broken down into one molecule of ammonia and two molecules of weak carbonic acid, causing alkalization of the substrate and pH increase. Hydrolysis of urea begins at pH 4-6. In mature plaque with low pH, urea hydrolysis is a compensatory mechanism that opposes pH decrease trying to keep an optimal acidbase balance. This mechanism explains the role of urea in controlling plaque, caries and gingivitis. The aim of this study was to investigate the effect of urea on the quality and speed of epithelialisation of thermally wounded gingiva in rats. Material and Methods The study included 36 Wistar albino rats, 3-4 months old, divided in three groups (12 in each group). According to the protocol thermal wounding of gingiva was performed in all animals. Wounded gingival epithelial tissue was treated with: 10% urea solution (experimental group), 3% hydrogen peroxide and saline (control groups). The extent and quality of epithelialisation was verified histologically after 3, 5, 8, 11 and 14 days. Results There was a strong cellular infiltration and stromal edema with no significant morphological differences between groups in the samples analyzed after 3 days. The acceleration of epithelialisation in the experimental group observed in samples obtained after 5 days was evidenced by rapid mitotic division of epithelium and initial covering of defects in both directions. In samples obtained after 8 days, in the experimental group, epithelial defect was covered and in some areas cells were differentiated in vertical direction. After 11 days horizontal coverage of defects as well as accelerated cell differentiation in the vertical direction were noted. Restitutio ad integrum in the experimental group and significant delay in wound healing in the control groups was demonstrated in 14-day samples. Conclusion Complete epithelialisation of gingiva occurred significantly faster in the group treated with 10% urea solution, than in the control groups treated with 3% hydrogen peroxide solution and saline.


INTRODUCTION
The term "oral urea" considers the total urea in saliva, gin gival sulcular fluid and plaque [1].Urea found in plaque is derived from saliva, food debris and produced by 1/10 of all oral cocci present in plaque [2].Urea is twenty times more concentrated in plaque, where it is used mostly for buffering and less for detoxification.Research indicates that urea exerts bactericidal, antibacterial, amphoteric and non allergic properties [3].
Initial reports from the first half of nineteenth century have shown that ammonia formed from urea breaking down directly correlates with the presence of dental caries [4].Anticariogenic effect of urea was described in several studies where 40% urea was able to achieve reduction in caries activity for 80100% [5].One study found that sa liva of caries immune subjects contained twice more urea than cariessensitive patients [6].Production of alkaline components in plaque in caries susceptible and cariesre sistant groups is important concept of studies that analyze the metabolism of saliva [7].
Positive effects of urea and urea peroxide on plaque accumulation have been documented in the number of papers [8,9,10].The view that caries prophylactic effect of urea is not based only on the capacity to maintain pH in the microenvironment but on a series of integral meta bolic and biochemical activity has also been confirmed in other studies [11,12].In addition, beside plaque, urea has been found in increased concentration in gingival sulcular fluid where it maintains acidbase balance and actively participates in host defense [13].The amount of ammonia in plaque is 1626% and in saliva 1540 mg/100 ml.In addition to ammonia, which represents the percentage of utilized urea, a significant proportion of urea is incorpo rated in proteins and amino acids.When required, urea can be resynthesized using these depots.This way urea becomes a major determinant of pH increase due to the fact that plaque microorganisms show faster and more pronounced urealytic than glycolytic activity [14,15].
In clinically healthy or mildly inflamed gingiva, the amount of urea in gingival sulcular fluid is several times higher than in saliva or serum.The decrease of urea has been detected in severely inflamed tissue.In people with healthy periodontium ammonia production is 2.7 times higher than in those who have marginal gingivitis [16,17].
Protective role of urea lies in its ability to stimulate formation of large amounts of alanine in the presence of glucose probably due to releasing amino groups required for pyruvate conversion to alanine.Application of urea in vivo and in vitro has an impact on alkalizing conditions in plaque by increasing pH to 9. The analysis of plaque content obtained from a large number of people has shown high urease activity [18].Due to the complex metabolic and biochemical activities and non compliant principles, protective mechanism of urea is difficult to explain.
The aim of this study was to evaluate the effect of urea on the quality and speed of epithelialisation in thermally altered gingiva in rats.

MATERIAL AND METHODS
The experiment was conducted on 36 Wistar rats (21 male and 15 female), divided into three groups (each contained 12 animals).All rats were 34 months old, with the ave rage weight of about 300 grams.Uniform environmental conditions: diet, cage isolation and water taking ad libitum were included.In the experimental group 10% of aqueous urea solution was used while in the control groups 3% hydrogen peroxide and saline were applied.
Donaldson's method of thermal alteration was utilised for artificial provocation of inflammatory changes in gin gival tissue of experimental animals.Alteration of gingival tissue was performed in all animals using thermal dosime ter and the temperature of 70°C.Desired temperature was maintained by heated water system with automatic control.
Gingiva was altered above the upper lateral incisors on the left and right side.All altered surfaces were equal in size due to the same dosimeter used and heat appli cation during 2 seconds.Samples with excision area not bigger than 56 mm were taken at scheduled intervals after 3, 5, 8, 11 and 14 days.The degree of gingival infla mmation was judged using clinical index Löe-Silnes.All samples were prepared for histological analysis in four phases: fixation with 10% formalin, paraffin molding for histological cuts in two directions and staining with ha ematoxylin eosin (HE).For the alteration of gingiva and sample taking animals were anesthetized using Nembutal in the dose of 30 mg/kg body weight intraperitoneally.Anesthesia was sustained during 3060 minutes, enough to fix the limbs of animals and perform excision.

RESULTS
Histopathologic examination of excisions taken after three days included the assessment of the condition, quality and degree of epithelialisation.Samples from the experimental group stained with HE showed distinct leukocyte infiltrati on under 163 times magnification (Figure 1a).The samples from the control group treated with 3% hydrogen peroxide showed stromal edema and severe cellular infiltration (Fi gure 1b).In the second control group treated with saline, severe cellular infiltration and epithelial defect were obser ved (Figure 1c).Comparison of the samples from all three groups did not reveal significant morphological difference.
After five days in the experimental group samples an intense mitotic activity of basal cells at the margins of defect and initial covering of the defect with basal cells in both directions was observed under 250 times magnifica tion (Figure 2a).Samples from the group treated with 3% hydrogen peroxide indicated poor reproduction of basal cells and formation of granulation tissue (Figure 2b).In the second control group, histological analysis of samples revealed a lag in epithelialisation compared to the expe rimental and other control group (Figure 2c).When all three groups were compared, the second control group showed significant slowdown in epithelialisation compa red to experimental and other control group.
Histological findings of the experimental group after eight days included covering of defects with basal cells and occasional cell division in vertical direction (Figure 3a).In the first control group the defect was partly and discontinuously covered, without multiplication of cells in vertical direction (Figure 3b).In the second control group the delay in epithelialisation was more pronoun ced, as evidenced by the absence of continuous epithelial covering and thickening in vertical direction (Figure 3c).Comparing all three groups, more pronounced differenti ation of cells in vertical direction and continuous covering of the defect edges was found in the experimental group, as compared to both control groups.The analysis of samples obtained after eleven days in dicated that majority of lesions in the experimental group were fully covered with regenerated epithelium, cell dif ferentiation in vertical direction was almost completed, together supporting full horizontal defect closure (Figure 4a).In the first control group, the defect was covered with the layer of basal cells but with incomplete vertical diffe rentiation (Figure 4b).In the second control group, slower epithelialisation and closure of the defect without vertical differentiation was noted (Figure 4c).
The analysis of samples taken after fourteen days from the experimental group showed complete restitution with almost no difference between earlier epithelium and pe ripheral epithelium (Figure 5a).In the first control group, the samples revealed uneven and delayed epithelialisation confirmed by findings that defects were covered in hori zontal direction whereas vertical cell multiplication was uneven in certain areas (Figure 5b).In the second control group, there was unequal and late regeneration suggesting that process of healing in this group was one stage behind the first control group and significantly delayed than in the experimental group (Figure 5c).Comparison of results from all groups indicated significant delay in the level and quality of regeneration in control animals, compared to the experimental group.

DISCUSSION
Basic forms of mucosal wound healing are per primam and per secundam inentionem.Primary healing involves restitutio ad integrum and occurs when tissue is damaged but basal membrane preserved.Secondary healing inclu des several phases, requires longer time and has negative effects.The specificity of oral epithelium is that it consi sts mainly of cellular elements with sparse intercellular substance.Successful healing of small artificial lesions depends on the degree of phylogenetic and ontogenetic Urea is an amfotelit and weak base that has strong ten dency to buffer pH oscillations and keep it around neutral.Due to more pronounced urealytic than glycolytic activity of bacteria, ammonia released from urealysis causes pH in crease and longer buffering effect.These conditions allow elimination of inflexible bacterial species from saliva and establishment of monotony set of microbes and preven tion of secondary infections.Due to the proven buffering capacity, the amount of ammonia and other aminoforma tions are analyzed as valid parameters for measuring ca ries activity.These results are supported in in vivo studies that showed pronounced affinity of urea to concentrate in plaque significantly faster than glucose but also to degrade faster [17].Bactericidal action of urea and exact mechani sm of inhibition of bacterial growth was not known with certainty.It is believed that in addition to inhibition of bacterial growth and buffering capacity, urea binds to the substrate and cause blockage of bacterial enzyme activity [18,19].This type of inhibition of bacterial growth also explains bactericidal effect of penicillin and sulfonamides which compete with paraaminobenzoic acid.Based on the se findings, urea is used in therapy in dermatology, rinsing solutions, toothpastes, chewing gums and food additives.
Comparison of the effectiveness of chlorhexidine and four antibacterial agents based on biamidurea showed that after the application of all tested substances a signifi cant clinical reduction in plaque, gingivitis and volume of gingival sulcular fluid was achieved [20].Antiseptic effects of urea have been confirmed in different pharmacological combinations like glyoxid urea (10% solution of urea in gl ycerol and hydrogen peroxide).Compared to spontaneous regeneration, local application of 10% urea in aqueous so lution in artificially induced gingivitis has shown positive effects.Acceleration of gingival epithelialisation registered in samples after five days, became more pronounced in samples obtained after eleven days.Since glandular ele ments were missing in areas of alteration, it can be conclu ded that the process of healing depended on regenerative potential of basal cell layer.Under the influence of urea, the cells formed epithelial strips growing from periphery to the center of the lesion and covering the defect.The quality of regeneration is reflected by findings that reepithelialisation included proliferation and differenti ation of intermitotic basal cells as well as cells in vertical direction.Healing in the experimental group treated with urea resulted as restitutio ad integrum and reestablishment of the stratified squamous epithelium in the treated area.In the control groups, treated with 3% hydrogen peroxide and saline, regeneration was intermittent and slow.Accor ding to the current results, regeneration was completed between 12 th and 14 th day after thermal alteration.Fast and satisfied regeneration achieved with urea is most li kely the consequence of the ability of urea to preserve the potential of basal cell layer to induce epithelial regenerati on by increased mitotic activity.Urea, most probably with its properties, turned damaged gingiva in an unfavorable environment for bacteria, protected basal epithelium and stimulated the process of reepithelialisation.
In the control group treated with 3% hydrogen peroxi de delayed healing is explained by the fact that hydrogen and other antioxidants may slow down wound healing.This is supported by studies that showed inflamed tissue required several times more oxygen and there was oxygen concentration dependent effect on the process of epitheli alisation [21].In the group treated with saline a significant delay of epithelialisation in both directions was registered, confirmed by delayed cell differentiation and incomplete closure of the defect at the end of the experimental period.Obtained results correspond to the number of eviden ce about the properties and effects of urea on gingival inflammation [22,23,24].Due to the similarities in the origin and structure of epidermis and oral epithelium, conclusions obtained from research in dermatology can be summarized: lower pH values emphasize urea's featu res: antiphlogistic, regenerative, hydration, keratolytic and desquamative providing better tissue nourishment [26].

CONCLUSION
The results showed that restitution of damaged gingiva in the group treated with 10% urea in aqueous solution occu rred significantly faster and more complete than in the con trol groups.This was confirmed by the thickness of epitheli um recorded in the samples after eleven and fourteen days and the absence of superinfection.In both control groups, slower and discontinuous regeneration of altered gingiva was found, probably caused by the absence of buffering, keratolytic and antimicrobial support obtained from urea.

KRATAK SADRŽAJ
Uvod Urea je fi nal ni me ta bo lit de gra da ci je pro te i na, a iz lu ču je se plju vač kom.Kao ma li ni sko mo le ku lar ni i ne u tral ni mo le kul, neome ta no di fun du je kroz zi do ve bak te ri ja, ma tu ri ra ni plak i van će lij ske po li sa ha ri de, is po lja va ju ći pu fer ski efe kat.Pri po sto ja nju ure a ze raz la že se na mo le kul amo ni ja ka i dva mo le ku la sla be uglje ne ki se li ne, što do vo di do al ka li za ci je sup stra ta i po ve ća nja vred no sti pH.Hi dro li za uree za po či nje pri kri tič nim vred no sti ma pH 4-6.U uslo vi ma ma tu ri ra nog pla ka s ma lim vred no sti ma pH hi dro li za uree je kom pen za tor ni me ha ni zam ko ji se su prot sta vlja pri sma nje nju vred no sti pH i na ru ša va nju op ti mal ne ki se lo-ba zne rav no te že.Ovim me ha ni zmom se ob ja šnja va ulo ga uree u kon tro li pla ka, ka ri je sa i gin gi vi ti sa.Cilj ra da je bio da se is pi ta uti caj uree na br zi nu i kva li tet epi te li za ci je kod ter mič ki iz me nje ne gin gi ve pa co va.Ma te ri jal i me to de ra da Is tra ži va njem je ob u hva će no 36 al bi no pa co va ti pa Wi star sta rih tri-če ti ri me se ca, ko ji su svr sta ni u tri gru pe (po 12).Pre ma pro to ko lu, kod svih ži vo ti nja je iz vr še na ter mič ka al te ra ci ja gin gi ve, ko ja je tre ti ra na de se to pro cent nim ras tvo rom uree (eks pe ri men tal na gru pa), tro pro cent nim hi dro ge nom i fi zi o lo škim ras tvo rom (kon trol ne gru pe).Ste pen i kva li tet epi te li za ci je po tvr đe ni su pa to hi sto lo ški po sle tri, pet, osam, 11 i 14 da na.Re zul ta ti Na uzor ci ma ise ča ka uze tih tre ćega da na uoče ni su ja ka će lij ska in fil tra ci ja i edem stro me, ali bez zna čaj nih mor fo lo ških raz li ka unu tar gru pa.Ubr za nje epi te li za ci je u eks pe ri men tal noj gru pi uoče no je na uzor ci ma uze tim pe toga da na, što po tvr đu ju ubr za ne mi tot ske de o be epi te la i ini ci jal no pre kri va nje ošte će nja u oba prav ca.Na uzor ci ma eks pe ri men tal ne gru pe uze tih osmoga dan pa to hi sto lo ški su uoče ni pre kri va nje ošte će nja i me sti mič na di fe ren ci ja ci ja će li ja u ver ti kal nom sme ru.Na ve ći ni uzo ra ka uze tih 11. da na za be le že ni su ho ri zon tal no za tva ra nje ošte će nja u ce lo sti i ubr za na di fe ren ci ja ci ja će li ja u ver ti kal nom sme ru.Za vr še tak pro ce sa pri mar ne re sti tu ci je u eks pe ri men tal noj gru pi i zna čaj no ka šnje nje u kon trol nim gru pa ma do ka za no je ana li zom uzo ra ka uze tih 14. da na.Za klju čak U gru pi gin gi va kod ko jih je pri me njen de se to pro cent ni ras tvor uree epi te li za ci ja je bi la ce lo vi ti ja i zna čaj no br ža u odno su na kon trol ne gru pe tre ti ra ne tro pro cent nim ras tvo rom hi dro ge na i fi zi o lo škim ras tvo rom.Ključ ne re či: urea; epi te li za ci ja; gin gi va; ter mič ka al te ra ci ja UVOD Ter min "oral na urea" pod ra zu me va nje no fi zi o lo ško pri su stvo u plju vač ki, teč no sti gin gi val nog sul ku sa i pla ku [1].Pla kov na urea po ti če iz plju vač ke, osta ta ka hra ne i stva ra nja uree ko ju vr ši de se ti na svih oral nih ko ka pla ka [2].Urea je dva de set pu ta kon cen tro va ni ja u pla ku, gde se ve ćim de lom tro ši na pu fe ri za ci ju, a ma njim na nje go vu de tok si ka ci ju.Ne ka is tra ži va nja po ka zu ju da urea is po lja va bak te ri cid ne, bak te ri o sta tič ne, am fo ter ne i ne a ler go ge ne oso bi ne [3].
Pr vi iz ve šta ji iz pr ve po lo vi ne de vet na e stog ve ka po ka zu ju da raz grad njom uree na sta li amo ni jak di rekt no ko re li ra s po ja vom ka ri je sa [4].An ti ka ri o ge ni uti caj uree opi san je u is tra ži va nji ma ko ja su pri me nom če tr de se to pro cent nog ras tvo ra uree ostva ri li sma nje nje ak tiv no sti ka ri je sa od 80% do 100% [5].Ra sve tlje nju ove vi so ke sto pe sma nje nja ka ri je sa do pri ne li su ra do vi ko ji su usta no vi li da plju vač ka tzv.ka ri jesimu nih pa ci je na ta sa dr ži dvo stru ko ve će vred no sti uree ne go plju vač ka lju di sklo nih raz vo ju ka ri je sa [6].Stva ra nje ba znih kom po ne na ta pla ka mo že bi ti kon cept sva ke stu di je me ta bo li zma plju vač ke ko ji se za sni va na raz li ka ma ovih "ka ri jesose tlji vih" i "ka ri jes re zi stent nih" gru pa [7].
Po zi tiv ni efek ti vo de nog ras tvo ra uree i ureape rok si da na na go mi la va nje pla ka do ku men to va ni su u broj nim ra do vi ma [8,9,10].Stav da pro fi lak tič ko dej stvo uree na ka ri jes ni je za sno van sa mo na nje nim spo sob no sti ma odr ža va nja pH mi kro sre di ne, ne go u ni zu in te gral nih me ta bo lič kih i bi o he mij skih ak tiv no sti, po tvr đen je i re zul ta ti ma dru gih is tra ži va nja [11,12].Osim pla ka, utvr đe na je i po ve ća na kon cen tra ci ja uree u teč no sti gin gi val nog sul ku sa, gde odr ža va ki se loba znu rav no te žu i ak tiv no uče stvu je u od bram be nim ak tiv no sti ma gin gi ve [13].Vred no sti amo ni ja ka u pla ku su iz me đu 16-26%, a u plju vač ki 15-40 mg na 100 ml.Po red amo ni ja ka, či je vred no sti pred sta vlja ju pro ce nat iskorišćene uree, zna čaj ne pro por ci je uree su in kor po ri ra ne u pro te i ne i ami noki se li ne.Pre ma po tre bi, i br zom re ak ci jom sin te ze iz ovih de poa po no vo se stva ra urea.Na ovaj na čin ona po no vo po sta je glav na de ter mi nan ta po ra sta vred no sti pH za hva lju ju ći či nje ni ci da mi krob ni sa stav pla ka po ka zu je br žu i na gla še ni ju ure o li tič ku ne go gli ko li tič ku ak tiv nost [14,15].
Kod kli nič ki zdra ve ili bla go za pa lje ne gin gi ve vred no sti uree u teč no sti gin gi val nog sul ku sa su uvek ne ko li ko pu ta ve će od vred no sti u plju vač ki i se ru mu.S ja či nom za pa lje nja be le ži se sma nje nje vred no sti do iz jed na ča va nja s vred no sti ma u ovim sup stra ti ma.Kod oso ba sa zdra vim pa ro don ci ju mom stva ra nje amo ni ja ka je 2,7 pu ta ve će ne go kod oso ba sa be zna čaj nim gin gi vi ti som [16,17].
Pro tek tiv na ulo ga uree ostva ru je se i spo sob no šću da ona u pri su stvu glu ko ze sti mu li še for mi ra nje ve li kih ko li či na ala ni na, naj ve ro vat ni je oslo ba đa njem ami nogru pa po treb nih za kon ver zi ju pi ru va ta u ala nin.Pri me na uree u uslo vi ma in vi vo i in vi tro uslo vlja va al ka li za ci ju pla ka do 9 pH, dok je ana li za pla kov nog sa dr ža ja uze tog od ve li kog bro ja oso ba po ka za la vi so ku ure a znu ak tiv nost [18].Zbog slo že nih me ta bo lič kih i bi o he mij skih ak tiv no sti i ne u sa gla še no sti sta vo va, za štit ne me ha ni zme uree te ško je ob ja sni ti.
Cilj ovog ra da je bio da se pro ve ri uti caj uree na br zi nu i kva li tet epi te li za ci je ter mič ki iz me nje ne gin gi ve pa co va.

MATERIJAL I METODE RADA
Eks pe ri ment je ura đen na 36 pa co va so ja Win star (21 muž jak i 15 žen ki) ko ji su svr sta ni u tri gru pe od po 12 ži vo ti nja.Ži vo ti nje su bi le sta re triče ti ri me se ca i u pro se ku su ima le oko 300 gra ma.Am bi jen tal ni uslo vi su uklju či va li ujed na če nu fa brič ku is hra nu, izo la ci ju u ka ve zi ma i neo gra ni če no uzi ma nje vo de.U eks pe ri men tal noj gru pi pri me njen je de se to pro cent ni vo de ni ras tvor uree, dok su u kon trol nim gru pa ma ko ri šće ni tro pro cent ni hi dro gen i fi zi o lo ški ras tvor.
Za ve štač ki iza zva ne za pa ljenj ske pro me ne na gin gi vi eks pe ri men tal nih ži vo ti nja ko ri šće na je Do nald so no va (Do nald son) me to da ter mič ke al te ra ci je.Al te ra ci ja gin gi ve na svim ži vo ti nja ma ura đe na je ter mič kim do zi me trom i tem pe ra tu rom od 70 ste pe ni.Po stig nu tu tem pe ra tu ru odr ža vao je si stem za gre ja ne vo de s auto mat skom kon tro lom.
Tač na lo ka ci ja pri me ne ras tvo ra bi la je gin gi va iz nad gor njih la te ral nih in ci zi va s le ve i de sne stra ne.Isto vet nost le di ra nih po vr ši na osi gu ra va li su rad na po vr ši na do zi me tra i do go vo re no vre me de lo va nja ter mič kog agen sa od dve se kun de.Uzor ci či ja ukup na eks ci zi o na po vr ši na ni je bi la ve ća od 5-6 mm uzi ma ni su u pla ni ra nim in ter va li ma od tri, pet, osam, 11 i 14 da na.Ste pen za pa lje nja gin gi ve utvr đen je kli nič kim in dek som po Lo uu-Sil ne su (Löe-Sil nes).Pa to hi sto lo ška ob ra da od vi ja la se kroz če ti ri fa ze: fik sa ci ja de se to pro cent nim for ma li nom, ka lu plje nje u pa ra fin ske blo ko ve kao pri pre ma za hi sto lo ške re zo ve u dva prav ca i bo je nje stan dard nom me to dom ha ma tok si lineozi nom (HE).Pre al te ra ci je i sva kog uzi ma nja ise ča ka ži vo ti nje su ane ste zi ra ne in tra pe ri to ne al nom pri me nom nem bu ta la u do zi od 30 mg//kg te le sne te ži ne.Po stig nu ta ane ste zi ja se odr ža va la 30-60 mi nu ta, što je do volj no da se eks tre mi te ti ži vo ti nja fik si ra ju i ura di eks ci zi ja.

REZULTATI
Pa to hi sto lo ška ana li za ise ča ka uze tih tre ćega da na na kon pri me ne ras tvo ra ob u hva ti la je pro ce nu sta nja epi te la, kva li tet i ste pen epi te li za ci je.Na pre pa ra ti ma eks pe ri men tal ne gru pe, bo je nim sa HE i uve ća nim 163 pu ta, po tvr đe na je iz ra zi ta le u ko cit na in fil tra ci ja (Sli ka 1a).Na pre pa ra ti ma kon trol ne gru pe ko ji su tre ti ra ni tro pro cent nim hi dro ge nom uoče ni su edem stro me i ja ka će lij ska in fil tra ci ja (Sli ka 1b).U dru goj kon trol noj gru pi uzo ra ka, gde je pri me njen fi zi o lo ški ras tvor, za pa že ni su ja ka će lij ska in fil tra ci ja i vi dlji vo ošte će nje epi te la (Sli ka 1c).Po re đe njem re zul ta ta unu tar sve tri gru pe ni su uoče ne zna čaj ne mor fo lo ške raz li ke.
Na iseč ci ma eks pe ri men tal ne gru pe uze tih pe toga da na, pri uve ća nju od 250 pu ta, pri me će ni su in ten ziv ni je mi tot ske ak tiv no sti ba zal nih će li ja rub nog de la ra ne i ini ci jal no pre kri va nje ošte će nja ba zal nim će li ja ma u oba prav ca (Sli ka 2a).Iseč ci pr ve kon trol ne gru pe uka za li su na sla bi je umno ža va nje ba zal nih će li ja i stva ra nje gra nu la ci o nog tki va le di ra ne gin gi ve (Sli ka 2b).U dru goj kon trol noj gru pi vi dlji vo je bi lo za o sta ja nje epi te li za ci je u od no su na eks pe ri men tal nu i pr vu kon trol nu gru pu (Sli ka 2c).Po re đe njem do bi je nih na la za, u dru goj kon trol noj gru pi je pri me će no zna čaj ni je uspo ra va nje pro ce sa epi te li za ci je u od no su na osta le dve gru pe.
Na pa to hi sto lo škim na la zi ma eks pe ri men tal ne gru pe osmo ga da na bi li su vi dlji vi po kri va nje ošte će nja ba zal nim će li ja ma i me sti mič no umno ža va nje će li ja u ver ti kal nom sme ru (Sli ka 3a).U pr voj kon trol noj gru pi po kri va nje ošte će nja je bi lo me sti mič no, ne kon ti nu i ra no i bez umno ža va nja će li ja u ver ti kal nom sme ru (Sli ka 3b).U dru goj kon trol noj gru pi zna ci ka šnje nja epi te li za ci je bi li su iz ra žaj ni ji, što do ka zu je iz o sta nak kon ti nu i ra nog epi tel nog po kri va ča i za de blja nja u ver ti kal nom sme ru (Sli ka 3c).Po re đe njem na la za za pa že ni su na gla še ni ja di fe ren ci ja ci ja će li ja u ver ti kal nom sme ru i kon ti nu i ra no pre kri va nje ru bo va ošte će nja kod uzo ra ka eks pe ri men tal ne gru pe u od no su na obe kon trol ne.
Re zul ta ti ana li ze ise ča ka uze tih 11. da na po ka za li su da je kod ve ći ne uzo ra ka eks pe ri men tal ne gru pe ve štač ki iza zva no ošte će nje bi lo pot pu no po kri ve no re ge ne ri sa nim epi te lom, a da je di fe ren ci ra nje će li ja u ver ti kal nom sme ru bi lo sko ro za vr še no, što za jed no go vo ri u pri log pot pu nom ho ri zon tal nom za tva ra nju ošte će nja (Sli ka 4a).U pr voj kon trol noj gru pi ošte će nje je bilo pre kri ve no is klju či vo slo jem ba zal nih će li ja, ali je ver ti kal no di fe ren ci ra nje bi lo ne pot pu no (Sli ka 4b).U dru goj kon trol noj gru pi pri met ni su bi li još spo ri ja epi te li za ci ja i za tva ra nje ošte će nja bez ver ti kal ne di fe ren ci ja ci je (Sli ka 4c).
Ana li za uzo ra ka eks pe ri men tal ne gru pe uze tih 14. da na po ka za la je pot pu nu re sti tu ci ju, pri če mu su se te ško raz li ko va li ra ni ji epi tel i rub ni epi tel (Sli ka 5a).U pr voj kon trol noj gru pi za pa že na je ne u jed na če na i za ka sne la epi te li za ci ja, ko ju su po tvr di li po kri va nje ošte će nja u ho ri zon tal nom sme ru i ne u jed na če no ver ti kal no umno ža va nje u po je di nim zo na ma (Sli ka 5b).U dru goj kon trol noj gru pi uoče ni su zna čaj na ne u jed na če nost i za o sta ja nje re ge ne ra ci je, što na vo di na za klju čak da pro ces za ce lje nja u dru goj kon trol noj gru pi ka sni za či ta vu fa zu u od no su na pr vu kon trol nu gru pu i zna čaj no vi še u od no su na eks pe ri men tal nu (Sli ka 5c).Po re đe nje re zul ta ta je uka za lo na zna čaj no ka šnje nje ste pe na i kva li te ta re ge ne ra ci je kod kon trol nih uzo ra ka u od no su na uzor ke eks pe ri men tal ne gru pe.

DISKUSIJA
Osnov ni vi do vi za ra sta nja slu zni ca su per pri mam i per se cundam inen ti o nem.Pri mar no za ra sta nje pod ra zu me va re sti tu ci ju ad in te grum i uklju ču je ošte će nja tki va kod ko jih je oču va na ba zal na mem bra na.Se kun dar no za ra sta nje ima ne ko li ko fa za, pro du žen tok i ne ga tiv ne po sle di ce.Spe ci fič nost oral nog epi te la je da se sa sto ji od is klju či vo će lij skih ele me na ta s oskud nom me đu će lij skom sup stan com.Uspe šnost re sti tu ci je ma njih ar te fi ci jal nih le zi ja, ko ja su pred met ovih is tra ži va nja, za vi si od ste pe na fi lo ge net skog i on to ge net skog raz vo ja.U fi lo ge net skom smi slu epi tel mu ko ze i epi derm ko že se zna čaj no br že re ge ne ri šu od vi še di fe ren ci ra nih tki va.Pod nor mal nim uslo vi ma pa to hi sto lo ški re do sled za ra sta nja na kon al te ra ci je se od vi ja kroz tran su da ci ju, pro li fe ra ci ju i di fe ren ci ja ci ju će li ja ko je za tva ra ju ošte će nje.Na br zi nu za ce lje nja uti ču sa stav plju vač ke i to pi kal no pri me nje ni agen si či je spo sob no sti stva ra ju po volj ne uslo ve za re ge ne ra ci ju.Kao am fo te lit i sla ba ba za, urea ima na gla še nu ten den ci ju da sva ku osci la ci ju vred no sti pH vra ća i odr ža va oko tač ke ne u tral no sti.Zbog na gla še ni je ure o li tič ke ne go gli ko li tič ke ak tiv no sti sa mih bak te ri ja, amo ni jak oslo bo đen li zom uree uzro ku je po ve ća nje vred no sti pH i du žu pu fe ri za ci ju mi kro sre di ne.U ovim uslo vi ma se eli mi ni šu ne pri la go dlji ve bak te rij ske vr ste u plju vač ki, us po sta vlja mo no to ni ji mi krob ni sa stav i spre ča va se kun dar na in fek ci ja.Zbog do ka za nog pu fer skog ka pa ci te ta, vred no sti amo ni ja ka i ami nofor ma ci ja se ana li zi ra ju kao va lid ni pa ra me tri u pro ce ni ak tiv no sti ka ri je sa.Na ve de no po dr ža va ju re zul ta ti auten tič nih is tra ži va nja u uslo vi ma in vi vo, ko jim je po tvr đen na gla šen afi ni tet uree da se zna čaj no br že od glu ko ze kon cen tru je u pla ku i zna čaj no br že de gra di ra [17].Bak te ri cid no de lo va nje uree i ta čan me ha ni zam in hi bi ci je bak te rij skog ra sta ni je do kra ja ra sve tljen.Sma tra se da, po red ne spor ne in hi bi ci je bak te rij skog ra sta i pu fer skog ka pa ci te ta, urea ve zi va njem za sup strat uzro ku je i blo ka du en zim skih ak tiv no sti bak te ri ja [18,19].Ovom vr stom in hi bi ci je bak te rij skog ra sta ob ja šnja va se i bak te ri cid no de lo va nje pe ni ci li na i sul fo na mi da, ko ji se tak mi če sa pa ra a mi no ben zo je vom ki se li nom.Na ovim sa zna nji ma je ute me lje na pri me na uree u te ra pij ske svr he u der ma to lo gi ji, u ras tvo ri ma za is pi ra nje usne šu plji ne, zub nim pa sta ma, žva ka ćim gu ma ma i adi ti vi ma u osnov nim ži vot nim na mir ni ca ma.
Upo re đi va nje efi ka sno sti hlor hek si di na i če ti ri an ti bak te rij ske kom po nen te ozna če ne kao bi a midure ič ni an ti mi krob ni agen si poka za lo je da se pri me nom svih is pi ta nih sup stan ci ostva ri lo zna čaj no sma nje nje kli nič kog pla ka, gin gi vi ti sa i vo lu me na teč no sti gin gi val nog sul ku sa [20].An ti sep tič ni efek ti uree po tvr đe ni su i u raz li či tim far ma ko lo škim kom bi na ci ja ma, po put gli ok siduree, što je de se to pro cent ni ras tvor uree u gli ce ro lu i vo do nikpe rok si du.U od no su na spon ta nu re ge ne ra ci ju, lo kal na pri me na de se to pro cent nog vo de nog ras tvo ra uree kod ve štač ki iza zva nog gin gi vi ti sa is po lji la je po zi tiv ne efek te.Ubr za nje epi te li za ci je po krov nog epi te la gin gi ve za be le že no na iseč ci ma uze tim već pe toga da na po sta lo je iz ra zi ti je na uzor ci ma uze tim 11. da na eks pe ri men ta.Ka ko na me sti ma iz vr še ne al te ra ci je ne do sta ju žle zda ni ele men ti, mo že se za klju či ti da je pro ces bio oslo njen sa mo na re ge ne ra tiv ni po ten ci jal će li ja ba zal nog slo ja.Pod uti ca jem uree će li je su for mi ra le epi tel ne tra ke ko je su, ras tu ći od pe ri fe ri je pre ma cen tru, po kri va le ošte će nje.
Kva li tet re ge ne ra ci je od ra ža va ju na la zi ko ji po tvr đu ju da su pro ces re e pi te li za ci je, po red in ter mi to tič kih će li ja ba zal nog slo ja, pra ti li umno ža va nje i di fe ren ci ja ci ja će li ja u ver ti kal nom sme ru.Za ce lje nje u gru pi uzo ra ka tre ti ra nih ure om za vr ša va lo se re sti tu ci jom ad in te grum ili po nov nim stva ra njem vi še sloj nog plo ča stog epi te la na tre ti ra noj po vr ši ni.U kon trol nim gru pa ma, gde su uzor ci tre ti ra ni tro pro cent nim hi dro ge nom i fi zi o lo škim ras tvo rom, re ge ne ra ci ja se od vi ja la is pre ki da no i spo ri je.Ona se za vr ši la iz me đu 12. i 14. da na na kon ter mič ke al te ra ci je.Ubr za nje i kva li tet re ge ne ra ci je naj ve ro vat ni je je uslo vi la spo sob nost uree da, za raz li ku od kla sič nih pre pa ra ta, oču va po ten ci jal će li ja ba zal nog slo ja, ko je po ja ča nom mi tot skom ak tiv no šću pod sti ču pro ces re ge ne ra ci je epi te la.Svo jim oso bi na ma urea je naj ve ro vat ni je pod ruč je ošte će ne gin gi ve pre tvo ri la u ne po volj nu sre di nu, šti ti la ba zal ni epi tel i sti mu li sa la pro ces po nov ne epi te li za ci je.
U kon trol noj gru pi uzo ra ka kod ko jih je pri me njen tro pro cent ni hi dro gen uspo re ni je ce lje nje se ob ja šnja va na la zi ma da hi dro gen, kao i osta li an ti ok si dan si, uspo ra va za ra sta nje ra na.Tvrd nju po dr ža va ju stu di je o po tro šnji ki se o ni ka, či ji re zul ta ti po ka zu ju da upa lje na tki va zah te va ju vi še stru ko vi še ki se o ni ka, ko ji, za vi sno od kon cen tra ci je, uti če na pro ces epi te li za ci je [21].U gru pi uzo ra ka ko ji su tre ti ra ni fi zi o lo škim ras tvo rom za be le že no je zna čaj no za o sta ja nje epi te li za ci je u oba sme ra, po tvr đe no za ka sne lom di fe ren ci ja ci jom će li ja i ne pot pu nim za tva ra njem ošte će nja na kra ju eks pe ri men tal nog pe ri o da.Do bi je ni na la zi su u skla du sa broj nim do ka zi ma o oso bi na ma i efek ti ma uree na za pa lje nje gin gi ve [22,23,24].Zbog slič no sti po re kla i gra đe epi der ma i oral nog epi te la, na vo di mo za ključ ke isto vet nih is tra ži va nja u der ma to lo gi ji; pri ni žim vred no sti ma pH se na gla ša va ju spo sob no sti uree -an ti flo gi stič ka, re ge ne ra tiv na, hi dra ta cij ska, ke ra to li tič ka i de skva ma cij ska, ko je obez be đu ju bo lju is hra nje nost tki va [26].

ZAKLJUČAK
Stu di ja je po ka za la da se re sti tu ci ja ošte će ne gin gi ve ko ja je tre ti ra na de se to pro cent nim vo de nim ras tvo rom uree od vi ja zna t no br že i pot pu ni je u od no su na gin gi vu kod ko je su pri me nje ni tro pro cent ni hi dro gen i fi zi o lo ški ras tvor.Tvrd nju po tvr đu ju de blji na, kao tre ća di men zi ja epi te la, ko ja je uoče na na iseč ci ma 11. i 14. da na, i iz o sta nak su per in fek ci je.U obe kon trol ne gru pe usta no vlje na je spo ri ja i dis kon ti nu i ra na re ge ne ra ci ja iz me nje ne gin gi ve, naj ve ro vat ni je uslo vlje na iz o stan kom pu fer ske, ke ra to li tič ke i an ti mi krob ne po dr ške, ko ju je osi gu ra va la urea.

Figure 1 .
Figure 1.Histological findings of gingiva in rats after three days: a) pronounced leukocyte infiltration (10% urea); b) stromal edema and severe cellular infiltration (3% hydrogen peroxide); c) epithelial defect and severe cellular infiltration (saline) Sli ka 1. Sta nje gin gi ve pa co va po sle tre ćeg da na eks pe ri men ta: a) iz ra že na le u ko cit na in fil tra ci ja (de se to pro cent ni ras tvor uree); b) edem stro me i ja ka će lij ska in fil tra ci ja (tro pro cent ni ras tvor hi dro ge na); c) ošte će nje epi te la i ja ka će lij ska in fil tra ci ja (fi zi o lo ški ras tvor)

Figure 2 .Figure 3 .
Figure 2. Histological findings of gingiva in rats after five days: a) initial covering of the defect with basal cells in both directions (10% urea solution); b) basal cell division and formation of granulation tissue; c) the lag of epithelialisation (saline) Sli ka 2. Sta nje gin gi ve pa co va po sle pet da na: a) po čet no pre kri va nje ošte će nja ba zal nim će li ja ma u oba prav ca (de se to pro cent ni ras tvor uree); b) umno ža va nje ba zal nim će li ja ma i stva ra nje gra nu la ci o nog tki va (tro pro cent ni ras tvor hi dro ge na); c) za o sta ja nje epi te li za ci je (fizi o lo ški ras tvor)

Figure 4 .Figure 5 .
Figure 4. Gingiva in rats after eleven days: a) continuous horizontal closure of the defect (10% urea); b) incomplete vertical cell differentiation (3% hydrogen); c) closed defect without vertical differentiation (saline) Sli ka 4. Sta nje gin gi ve pa co va po sle je da na est da na: a) kon ti nu i tet ho ri zon tal nog za tva ra nja ošte će nja (de se to pro cent ni ras tvor uree); b) nepot pu na ver ti kal na di fe ren ci ja ci ja će li ja (tro pro cent ni ras tvor hi dro ge na); c) za tvo re no ošte će nje bez ver ti kal ne di fe ren ci ja ci je (fi zi o lo ški ras tvor)