Analysis of Intracellular Enzymes in Saliva of Patients with Aggressive Periodontitis

Žana Popović1, Zlata Brkić2, Biljana Andjelski-Radičević3, Biljana Miličić4, Ivan Dožić3 Faculty of Medical Sciences, University of Kragujevac, Kragujevac, Serbia; Department of Stomatology, Military Medical Academy, Belgrade, Serbia; Department of Medical and Oral Biochemistry, School of Dental Medicine, University of Belgrade, Belgrade, Serbia; Department of Medical Statistics and Informatics, School of Dental Medicine, University of Belgrade, Belgrade, Serbia


INTRODUCTION
Aggressive periodontitis is a disease associated with in tense destruction of periodontal tissue.Diagnosis is based on clinical (plaque index, gingival index, probing depth, bleeding index, level of epithelial attachment) and radio graphic parameters (degree of alveolar bone loss) [1,2].Clinical measurements are useful in the diagnosis of peri odontitis, but they provide limited information regarding subclinical form of the disease, prognosis and treatment efficacy.The analysis of biochemical composition of saliva may be of value as an additional diagnostic tool.
Saliva is a secretion with complex structure and specific role.The analysis of biochemical constituents of saliva is of great help in the diagnosis of oral diseases [3,4] as well as monitoring general health [5].Saliva contains numerous biochemical markers of pathological processes in perio dontal tissue (enzymes, immunoglobulins, growth factors, proteins, lipid peroxidation and oxidative DNA damage markers).[6] In response to periodontal infection, in addi tion to other biomolecules, numerous enzymes of stromal, epithelial, inflammatory and bacterial cells are released in saliva and gingival fluid.Literature findings suggest that in tracellular enzymes responsible for metabolic processes in cells are significantly increased in the saliva of patients with periodontal disease compared to healthy subjects [713].Some studies have found increased activity of ami notransferases [7,8,11,14], and alkaline phosphatase (ALP) in saliva of patients with chronic periodontitis, however, there is little information about their levels in saliva of patients who have aggressive periodontitis.
The aim of this study was to analyze the activity of aspartate aminotransferase (AST), alanine aminotrans ferase (ALT) and ALP in saliva of patients with aggressive periodontitis and healthy subjects in relation to clinical parameters of the disease.

MATERIAL AND METHODS
The study included 50 respondents of both genders: 22 with aggressive periodontitis and 28 healthy subjects (control group).The patients with aggressive periodon titis visited the Department of Periodontology, Military Medical Academy in Belgrade in the period 20092012.All respondents were healthy with no systemic disease.Preg nant, lactating, menopausal and women receiving estro gen therapy were excluded from the study.During the first clinical examination several parameters: gingival index, bleeding index and probing depth were determined for all respondents.Mixed nonstimulated saliva was collected using special plastic tubes (Salivette®, Sarstedt, Germany between 9 a.m. and 11 a.m.Then after saliva samples were centrifuged at 3,000 rpm for 10 minutes. Enzyme activity was analyzed using kinetic meth ods and spectrophotometer (Secomam Basic, France) according to the recommendation of the International Federation of Clinical Chemistry (IFCC method).Fac tory reagents manufactured by Human (Germany) were used.The enzyme activity of AST and ALT was measured in the spectrophotometer at the wavelength of 340 nm, while ALP was determined by measuring the absorbance at the wavelength of 405 nm.Enzyme activity in saliva was expressed in international units per litre (U/L).
In order to perform necessary statistical tests, the sta tistical software package SPSS (18.0) was used.Numeri cal variables were described using central tendency and variability measures: mean, median, standard deviation, minimum and maximum value.Numerical data distribu tion was evaluated using KolmogorovSmirnov test.All parameters in the study were nonparametric; therefore MannWhitney Utest was used.Correlation between clinical and biochemical parameters was examined us ing Spearman's correlation coefficient.The level of sig nificance (p) was set at 0.05.

RESULTS
The activity of enzymes ALT and ALP was significantly in creased in saliva of patients with aggressive periodontitis compared to the control group (healthy subjects), whereas there was no significant difference between these groups for AST (Table 1).
None of analysed biochemical parameters significantly correlated with clinical signs of disease: gingival index, bleeding index and probing depth (Table 2).

DISCUSSION
Key enzyme markers that appear in saliva during inflam mation, connective tissue and bone destruction are im portant in different biological stages of aggressive peri odontitis.Saliva is biological material that can be collected using noninvasive methods and used as additional diag nostic tool for the detection of various enzymes and other biomolecules in the diagnosis of periodontal disease [15,16].In our study, the activity of intracellular enzymes AST, ALT and ALP in saliva of patients with aggressive peri odontitis was analyzed.
Aminotransferases (AST and ALT) are cytoplasmic en zymes that catalyze amino acid transfer (transamination) during amino acid catabolism in cells.They are impor tant biochemical markers, especially in heart and hepatic diseases.After cell damage these enzymes are released in body fluids where they can be detected as significant biomarkers of acute processes.Many studies have shown that after destruction of periodontal tissue ALT and AST are released in saliva [7,8,11,17] and gingival fluid [18,19,20].In the current study, ALT activity was increased in saliva of patients with aggressive periodontitis, unlike AST.Because pathological processes in periodontal tissue impairs the integrity of cells, increased permeability of plasma membrane results in increased release of enzymes from cytoplasm into saliva.Castro et al. [21] have shown that the level of AST in gingival fluid becomes increased if periodontal tissue is damaged both in localized and generalized aggressive periodontitis.However, analysis of gingival fluid provides limited information about the condition of certain tissue comparing to analysis of total saliva.Determination of markers in saliva has advantage because it provides information about the condition of periodontal tissue of the whole mouth [15].Under physi ological conditions, AST and ALT appear in saliva in small quantities, and originate from a small number of dead cells [22].Increased activity of intracellular enzymes in saliva is an indicator of acute process in periodontal tis sue.In addition, these enzymes may indicate the degree of periodontal tissue damage due to positive correlation between increased AST and ALT values in saliva and some clinical parameters (gingival index, bleeding index, prob ing depth) [8,17].On the other hand, there is no cor relation between ALT levels and plaque index [14].Our research indicated no correlation between clinical param eters and activities of AST and ALT in saliva in aggressive periodontitis.In contrast to our results, AST activity in gingival fluid increases with increasing values of clinical parameters.Sampling of gingival fluid around individual teeth may indicate different progression of aggressive periodontitis characterized by rapid destruction of peri odontal tissue.Our previous research demonstrated re duced activity of intracellular enzymes in saliva in chronic periodontal disease after treatment receiving [7].Similar results were obtained with matrix metalloproteinases in gingival fluid in localized aggressive periodontitis [23].
The authors believe that intracellular enzymes, and spe cially ALT, can serve as important biochemical markers of soft periodontal tissue damage in aggressive periodontitis.Alkaline phosphatase is a membrane enzyme that hy drolyzes different monophosphate esters.Several isoen zymes have been isolated in human tissue: intestinal, pla cental, placentallike and tissue nonspecific isoenzymes.Tissue nonspecific ALP isoenzyme has been detected in bone, liver, kidney and oral tissues such as pulp peri odontal tissue.It is produced by many cells such as poly morphonuclear leukocytes, osteoblasts, macrophages, and fibroblasts [2427].It has been shown that ALP is released in saliva from polymorphonuclear cells as a result of metabolic changes in inflamed gingiva [12].The authors believe that this enzyme is an indicator of periodontal cell damage in gingivitis.Literature data suggests correlation between ALP activity in gingival fluid and periodontal disease [21,28].Most studies have been conducted in patients with chronic periodontitis [7,10,13,14].In the current study, increased ALP activity in non stimulated saliva was demonstrated in aggressive periodontitis but not in healthy subjects.Since biological function of ALP is in bone mineralization [29], its increased presence in saliva of patients with aggressive periodontitis is the re sult of rapid alveolar bone destruction and cell membrane damage of osteoblasts and fibroblasts.Our research did not find significant correlation between ALP activity and clinical parameters, which is consistent with other stud ies [14].However, other studies have also shown positive correlation between ALP activity and periodontal pocket depth [10] and gingival index [7].

CONCLUSION
Correlation between levels of intracellular enzymes AST, ALT and ALP in saliva and pathological changes in ag gressive periodontitis reflects changes at molecular level in periodontal tissue.Therefore, these enzymes may be potential biochemical markers for the detection and pro gression of this disease.

KRATAK SADRŽAJ
Uvod Agre siv ni pe ri o don ti tis se od li ku je ve o ma br zim pro pa da njem pa ro don tal nog tki va i če šće se ja vlja kod mla dih lju di.Ana li za bi o he mij skih mar ke ra u plju vač ki je vr lo zna čaj na za utvr đi va nje ste pe na ošte će nja pa ro don tal nog tki va.Cilj stu di je je bio ana li za unu tar će lij skih en zi ma -aspar tat-ami no tran sfe ra ze (AST), ala nin-ami no tran sfe ra ze (ALT) i al kal ne fos fa ta ze (ALP) -u plju vač ki oso ba obo le lih od agre siv nog pe ri o don ti ti sa.Ma te ri jal i me to de ra da U stu di ju su uklju če na 22 pa ci jen ta s agre siv nim pe ri don ti ti som, dok je kon trol nu gru pu či ni lo 28 zdravih is pi ta ni ka.Ak tiv nost en zi ma je ana li zi ra na u me šo vi toj ne sti mu li sa noj plju vač ki ki ne tič kim me to da ma na spek tro fo to me tru, a iz ra že na je u in ter na ci o nal nim je di ni ca ma po li tru (U/l).Re zul ta ti Ak tiv nost en zi ma ALT i ALP bi la je sta ti stič ki zna čaj no po ve ća na u plju vač ki is pi ta ni ka obo le lih od agre siv nog pe ri o donti ti sa u od no su na gru pu zdra vih is pi ta ni ka, dok se ak tiv nost AST ni je sta ti stič ki zna čaj no raz li ko va la.Ta ko đe, ni je po sto ja la ko rela ci ja iz me đu ak tiv no sti unu tar će lij skih en zi ma u plju vač ki i kli nič kih pa ra me ta ra (gin gi val nog in dek sa, in dek sa kr va re nja, du bi ne pa ro don tal nog dže pa).Za klju čak Do bi je ni re zul ta ti po ka zu ju da su en zi mi AST, ALT i ALP u plju vač ki po ten ci jal ni bi o he mij ski mar ke ri za po moć u di jagno sti ko va nju agre siv nog pe ri o don ti ti sa.Ključ ne re či: agre siv ni pe ri o don ti tis; ALP; ALT; AST; unu tar će lij ski en zi mi; plju vač ka UVOD Agre siv ni pe ri o don ti tis je obo lje nje pra će no in ten ziv nim pro pa da njem pot por nog apa ra ta zu ba.Di jag no za se za sni va na kli nič kim pa ra me tri ma (plakin deks, gin gi val ni in deks, du bi na pa ro don tal nog dže pa, in deks kr va re nja, ni vo pri poj nog epi te la) i ra di o graf skim pa ra me tri ma (ste pen gu bit ka al ve o lar ne ko sti) [1,2].Ova kli nič ka me re nja su ko ri sna za di jag no sti ko va nje pe ri o don ti ti sa, ali pru ža ju vr lo ogra ni če ne in for ma ci je u ve zi sa sup kli nič kim ob li ci ma obo lje nja, prog no zom ove bo le sti i pro ce nom efe ka ta pri me nje ne te ra pi je.Ana li za bi o he mij skog sa sta va plju vač ke mo že bi ti zna čaj na kao do pun ski di jag no stič ki test.
Plju vač ka je se kret slo že nog sa sta va i spe ci fič nih ulo ga.Ana li za bi o he mij skih sa sto ja ka plju vač ke je od ve li ke po mo ći u di jag no sti ci, ka ko kod obo lje nja usne du plje [3,4], ta ko i kod pra će nja op šteg zdrav stve nog sta nja or ga ni zma [5].U plju vač ki se mo gu do ka za ti broj ni bi o he mij ski mar ke ri pa to lo škog pro ce sa u pa ro don ci ju mu: en zi mi, imu no glo bu li ni, fak to ri ra sta, pro te i ni, mar ke ri li pid ne pe rok si da ci je i ok si da tiv nog ošte će nja DNK [6].Kao od go vor or ga ni zma na pa ro don tal nu in fek ci ju, po red osta lih bi o mo le ku la, oslo ba đa ju se mno gi en zi mi u plju vač ku i gin gi val nu teč nost iz stro mal nih, epi tel nih, in fla ma tor nih ili bak te rij skih će li ja.Po da ci iz li te ra tu re po ka zu ju da je kon cen tra ci ja unu tar će lij skih en zi ma, ko ji su od go vor ni za od i gra va nje me ta bo lič kih pro ce sa u će li ja ma, znat no po ve ća na u plju vač ki oso ba obo le lih od pa ro don to pa ti je u od no su na zdra ve lju de [713].
Ne ke stu di je su opi sa le da je ak tiv nost ami no tran sfe ra za [7,8,11,14] i al kal ne fos fa ta ze (ALP) po ve ća na u plju vač ki oso ba obo le lih od hro nič ne pa ro don to pa ti je, ali vr lo ma lo po da ta ka ima o nji ho vom ni vou u plju vač ki obo le lih od agre siv nog pe ri o don ti ti sa.
Cilj stu di je je bio da se ana li zi ra ak tiv nost aspar tatami no tran sfe ra ze (AST), ala ninami no tran sfe ra ze (ALT) i ALP u plju vač ki oso ba obo le lih od agre siv nog pe ri o don ti ti sa u od no su na kli nič ke pa ra me tre ovog obo lje nja i gru pu zdra vih is pi ta ni ka.

MATERIJAL I METODE RADA
U stu di ju je uklju če no 50 is pi ta ni ka oba po la: 22 oso be s agre siv nim pe ri o don tal nim obo lje njem i 28 zdra vih is pi ta ni ka, ko ji su či ni li kon trol nu gru pu.Pa ci jen ti s oral nim pro ble mi ma po se ti li su Kli ni ku za pa ro don to lo gi ju Voj no me di cin ske aka de mi je u Be o gra du u pe ri o du 2009-2012.go di ne.Sve oso be su bi le do brog op šteg zdra vlja i bez si stem skih obo lje nja.U stu di ju ni su bi le uklju če ne trud ni ce i do ji lje, že ne u me no pa u zi i one na estro ge noj te ra pi ji.To kom pr ve po se te is pi ta ni ci ma je ura đen kli nič ki pre gled ko ji je ob u hva tio od re đi va nje vred no sti gin gi val nog i in dek sa kr va re nja i du bi ne pa ro don tal nog dže pa.
Me šo vi ta ne sti mu li sa na plju vač ka je sa ku plja na po mo ću spe ci jal nih pla stič nih epru ve ta (Sa li vet te®, Zar šted, Ne mač ka) iz me đu de vet i je da na est ča so va uju tro.Za tim su uzor ci plju vač ke cen tri fu gi ra ni na 3.000 obr ta ja de set mi nu ta.
Ak tiv nost en zi ma je ana li zi ra na ki ne tič kim me to da ma na spek tro fo to me tru (Se co mam Ba sic, Fran cu ska) pre ma pre po ru ka ma Me đu na rod ne fe de ra ci je za kli nič ku he mi ju (me to da IFCC).Pri to me su ko ri šće ni fa brič ki re a gen si pro iz vo đa ča Human (Ne mač ka).Ak tiv nost AST i ALT me re na je na spek tro fo to me tru na ta la snoj du ži ni od 340 nm, dok je od re đi va nje ak tiv no sti ALP vr še no me re njem ap sor ban ce na ta la snoj du ži ni od 405 nm.Ak tiv nost en zi ma u plju vač ki iz ra že na je u in ter na ci o nal nim je di ni ca ma po li tru (U/l).
Ra di iz vo đe nja neo p hod nih sta ti stič kih te sto va, ko ri šćen je sta ti stič ki pro gram ski pa ket SPSS 18.0.Po sma tra ne nu me ri č ke va ri ja ble opi sa ne su kla sič nim me ra ma cen tral ne ten den ci je i me ra ma va ri ja bi li te ta: arit me tič kom sre di nom, me di ja nom, stan dard nom de vi ja ci jom i naj ma njom i naj ve ćom vred no šću.Iz bor te sto va za ana li zu nu me rič kih obe lež ja po sma tra nja za vi sio je od pri ro de nji ho ve ras po de le, ko ja je is pi ti va na Kol mo go rov-Smir no vlje vim (Kol mo go rov-Smir nov) te stom.Svi pa ra me tri u na šoj stu di ji bi li su ne pa ra me trij ski, zbog če ga je za utvr đi va nje raz li ke u nji ho vim vred no sti ma iz me đu po sma tra nih gru pa ko ri šćen Man-Vit ni jev (Mann-Whit ney) Utest.Po ve za nost kli nič kih i bi o he mij skih pa ra me ta ra is pi ti va na je Spir ma no vim (Spe ar man) ko e fi ci jen tom ko re la ci je.Gra nič na vred nost za pri hva ta nje hi po te ze o po sto ja nju raz li ke iz me đu te sti ra nih gru pa u ana li zi ra nim va ri ja bla ma po sta vlje na je na p<0,05.

REZULTATI
Ak tiv nost en zi ma ALT i ALP bi la je sta ti stič ki zna čaj no po ve ća na u plju vač ki is pi ta ni ka obo le lih od agre siv nog pe ri o don ti ti sa u od no su na kon trol nu gru pu, dok se ak tiv no sti AST ni je sta ti stič ki zna čaj no raz li ko va la (Ta be la 1).
Ni je dan po sma tra ni bi o he mij ski pa ra me tar ni je sta ti stič ki zna čaj no ko re li rao s ana li zi ra nim kli nič kim zna ci ma bo le sti: gin gi val nim in dek som, in dek som kr va re nja i du bi nom pa ro don tal nog dže pa (Ta be la 2).

DISKUSIJA
De fi ni sa nje ključ nih en zim skih mar ke ra ko ji se po ja vlju ju u plju vač ki to kom za pa lje nja, ve ziv notkiv ne i ko šta ne de struk ci je va žni su za raz li či te bi o lo ške fa ze agre siv nog pe ri o don ti ti sa.Plju vač ka je bi o lo ški ma te ri jal ko ji je la ko do stu pan ne in va ziv nim me to da ma i u ko jem se do ka zu ju raz li či ti en zi mi i dru gi bi o mo le ku li kao po moć u di jag no sti ko va nju pa ro don tal nih obo lje nja [15,16].U na šem is tra ži va nju je ana li zi ra na ak tiv nost unu tar će lij skih en zi ma AST, ALT i ALP u plju vač ki oso ba s agre siv nim pe ri o don ti ti som.
Ami no tran sfe ra ze (AST i ALT) su ci to pla zmat ski en zi mi ko ji ka ta li zu ju pre nos ami no gru pe (tran sa mi na ci ja) to kom pro ce sa ka ta bo li zma ami no ki se li na u će li ja ma.Oni su zna čaj ni bi o he mij ski mar ke ri, po seb no kod obo lje nja sr ča nog mi ši ća i he pa tič nog tki va.Na kon ošte će nja će li ja oslo ba đa ju se u te le sne te č no sti, gde se do ka zu ju kao zna čaj ni bi o mar ke ri akut nih pro ce sa.Mno ge stu di je su po ka za le da to kom pro pa da nja pa ro don tal nog tki va do la zi do oslo ba đa nja AST i ALT u plju vač ku [7,8,11,17] i gin gi val nu teč nost [18,19,20].U na šoj stu di ji ak tiv nost ALT je bi la po ve ća na u plju vač ki is pi ta ni ka s agre siv nim pe ri don ti ti som, za raz li ku od ak tiv no sti AST.Usled pa to lo škog pro ce sa u pa ro don tal nom tki vu, na ru ša va se in te gri tet će li ja, po ve ća va pro pu stlji vost pla zmamem bra na, pa se en zi mi po ja ča no oslo ba đa ju iz ci to pla zme će li ja u plju vač ku.Ka stro (Ca stro) i sa rad ni ci [21] su do ka za li da je ni vo AST u gin gi val noj teč no sti po ve ćan kod ve ćih ošte će nja pa ro don tal nog tki va, ka ko kod lo ka li zo va nog, ta ko i kod ge ne ra li zo va nog ob li ka agre siv nog pe ri o don ti ti sa.Me đu tim, ana li za gin gi val ne teč no sti da je ogra ni če ne in for ma ci je o sta nju tki va po je di nih zu ba u od no su na ana li zu ukup ne plju vač ke.Od re đi va nje mar ke ra u plju vač ki ima ne ke pred no sti, jer se do bi ja ob je di nje na in for ma ci ja o sta nju pa ro don tal nih tki va svih zu ba [15].U fi zi o lo škim uslo vi ma AST i ALT se po ja vlju ju u plju vač ki u vr lo ma lim ko li či na ma, a po ti ču od ma log bro ja iz u mr lih će li ja [22].Po ve ća na ak tiv nost unu tar će lij skih en zi ma u plju vač ki je po ka za telj akut nog pro ce sa u pa ro don tal nim tki vi ma.Po red to ga, ovi en zi mi mo gu bi ti po ka za te lji ste pe na ošte će nja pa ro don tal nih tki va, jer je usta no vlje na po zi tiv na ko re la ci ja iz me đu po ve ća ne ak tiv no sti AST i ALT u plju vač ki i vred no sti ne kih kli nič kih pa ra me ta ra (gin gi val ni in deks, in deks kr va re nja, du bi na pa ro don tal nog dže pa) [8,17], dok ko re la ci je iz me đu ni voa ALT i plakin dek sa ne ma [14].Na še is tra ži va nje je po ka za lo da kod agre siv nog pe ri o don ti ti sa ne po sto ji ko re la ci ja iz me đu kli nič kih pa ra me ta ra i ak tiv no sti AST i ALT u plju vač ki.Na su prot na šim re zul ta ti ma, ak tiv nost AST u gin gi val noj teč no sti se po ve ća va s po ra stom vred no sti kli nič kih pa ra me ta ra.Uzi ma nje uzo ra ka gin gi val ne teč no sti oko po je di nih zu ba mo že da uka že na raz li či tu pro gre si ju agre siv nog pe ri odon ti ti sa, ko ja se od li ku je vr lo br zim pro pa da njem pa ro don tal nog tki va.U na šim ra ni jim is tra ži va nji ma je do ka za na sma nje na ak tiv nost unu tar će lij skih en zi ma u plju vač ki oso ba s hro nič nim pa ro don tal nim obo lje njem na kon pri me nje ne te ra pi je [7].Slič ni re zul ta ti su do bi je ni i sa ma trik snim me ta lo pro te i na za ma u gin gi val noj teč no sti is pi ta ni ka s lo ka li zo va nim agre siv nim pe ri o don ti ti som [23].Sma tra mo da unu tar će lij ski en zi mi -a po seb no ALT -mo gu po slu ži ti kao zna čaj ni bi o he mij ski mar ke ri ošte će nja me kog pa ro don tal nog tki va to kom br zog ošte će nja tki va usled agre siv nog pe ri o don ti ti sa.
ALP je mem bran ski en zim ko ji hi dro li zu je raz li či te mo no fos fat ne estre.U ljud skim tki vi ma je izo lo va no ne ko li ko izo en zi ma: in te sti nal ni, pla cent ni, izo en zim sli čan pla cent nom i tkiv ni ne spe ci fič ni izo en zim.Tkiv ni ne spe ci fič ni izo en zim ALP je do ka zan u ko sti ma, je tri, bu bre zi ma i oral nim tki vi ma, kao što su pul pa i pe ri o don tal na tki va.Pro iz vo de ga mno ge će li je, po put po li mor fo nu kle ar nih le u ko ci ta, oste o bla sta, ma kro fa ga i fi bro bla sta [2427].Do ka za no je da se kao po sle di ca me ta bo lič kih pro me na u za pa lje noj gin gi vi ALP oslo ba đa iz po li mor fo nu kle ar nih će li ja u plju vač ku [12].Auto ri sma tra ju da je kod gin gi vi ti sa ovaj en zim po ka za telj ošte će nja će li ja me kih tki va pa ro don ci ju ma.U li te ra tu ri po sto je po da ci o ko re la ci ji ak tiv no sti ALP u gin gi val noj teč no sti i pe ri o don tal nih obo lje nja [21,28].Uglav nom su is tra ži va nja ra đe na kod pa ci je na ta s hro ni č nim pe ri o don ti ti som [7,10,13,14].U na šem is tra ži va nju je kod is pi ta ni ka obo le lih od agre siv nog pe rio don ti ti sa usta no vlje na po ve ća na ak tiv nost ALP u ne sti mu li sa noj plju vač ki u od no su na zdra ve is pi ta ni ke.S ob zi rom na to da je bi o lo ška funk ci ja ALP u mi ne ra li za ci ji ko sti [29], nje go va po ve ća na kon cen tra ci ja u plju vač ki oso ba s agre siv nim pe ri o don ti ti som po sle di ca je br zog pro pa da nja al ve o lar ne ko sti i ošte će nja mem bra na će li ja oste o bla sta i fi bro bla sta.U na šem is tra ži va nju ni je do ka za na po ve za nost ak tiv no sti ALP i vred no sti kli nič kih pa ra me ta ra, što je u sa gla sno sti s na la zi ma is tra ži va nja hro nič nog pe ri o don ti ti sa [14], dok su dru ge stu di je utvr di le po zi tiv nu ko re la ci ju ak tiv no sti ALP i du bi ne pa ro don tal nog dže pa [10] i gin gi val nog in dek sa [7].

ZAKLJUČAK
Po ve za nost ni voa unu tar će lij skih en zi ma AST, ALT i ALP u plju vač ki i pa to lo ških pro me na u agre siv nom pe ri o don ti ti su od ra ža va pro me ne na mo le ku lar nom ni vou u pa ro don tal nom tki vu.Za to ovi en zmi mo gu bi ti po ten ci jal ni bi o he mij ski mar ke ri za ot kri va nje i pro gre si ju ovog obo lje nja.

Table 1 .
AST, ALT and ALP enzyme activity in saliva of healthy subjects and patients with aggressive periodontitis

Ta be la 1. Ak
tiv nost en zi ma AST, ALT i ALP u plju vač ki zdra vih i is pi ta ni ka obo le lih od agre siv nog pe ri o don ti

Table 2 .
Correlation between clinical parameters and enzyme activity (AST, ALT, ALP) in saliva of patients with aggressive periodontitis Ta be la 2. Ko re la ci ja kli nič kih pa ra me ta ra i ak tiv no sti en zi ma (AST, ALT, ALP) u plju vač ki is pi ta ni ka obo le lih od agre siv nog pe ri o don ti ti sa a Spirman's correlation coefficient a Spirmanov koeficijent korelacije