The Use of Ibuprofen in the Treatment of Postoperative Pain in Dentistry

Postoperative pain is common complication after daily dental care. Non-steroidal anti-inflammatory drugs are among most widely prescribed analgesics for management of postoperative pain. The analgesic effect of a non-steroidal antiinflammatory drug (NSAID) is related to its ability to inhibit pros taglandin synthesis. Ibuprofen (2-proprionic acid derivate) was discovered in the 1960s as a representative of NSAIDs. It is a peripherally acting analgesic with a potent anti-inflammatory action. An extensive retrospective analysis of randomized clinical trials conducted over the last 40 years demonstrated that ibuprofen is effective in moderate to severe postoperative pain for different indications in dentistry. In comparison to other NSAIDs, ibuprofen is characterized by its efficiency, safety and good tolerance. The aim of this article was to present the most important pharmacological and therapeutic characteristics and side effects of ibuprofen used for postoperative pain treatment in dentistry.


INTRODUCTION
Pain represents an unpleasant sensory and emotional ex perience associated with actual or potential tissue damage or described in terms of such damage [1].Like all sensory experiences, pain has two components.The first compon ent is the awareness of a painful stimulus and the second is emotional effect evoked by this experience [2].Pain is provoked when a variety of inflammatory mediators (bradykinin, histamine, leukotrienes, and prostaglandin E2) are released into the tissues.These paininducing substances can be produced and released from different immune cells by trauma, infection, and allergenic reac tions [3].Acute pain is the most common complaint that causes patients to seek help from healthcare professionals.Patients typically associate dental care with pain [4,5].Furthermore, the postoperative pain is one of the most frequent complaints and influences patients' quality of life in the days following surgery [6].
There are three pharmacological approaches for the management of postoperative pain: a) drugs that block inflammatory mediators that sensitize or activate pulpal nociceptors; b) drugs that block the propagation of im pulses along the peripheral nerves; and c) drugs that block central mechanisms of pain perception and hyperalgesia [7].Analgesics are classified as opioids and nonopioids.Endogenous opioid peptides, opium alkaloids, half syn thetic and synthetic opioids are opioid analgesics.The nonopioid analgesics include acetaminophen (APAP) and the nonsteroidal antiinflammatory drugs (NSAIDs) [8].
NSAIDs are among the most widely prescribed analgesics for management of postoperative pain [9].
The analgesic effect of a NSAID is related to its ability to inhibit prostaglandin synthesis.NSAIDs block prosta glandin production by the inhibition of the cyclooxygen ase (COX).COX is an enzyme that catalyzes the conver sion of arachidonic acid, an essential fatty acid present in cell membrane phospholipids, into prostaglandins (PGs) and prostanoids.Two forms of COX isoenzymes have been identified.The constitutive form (COX1) is present in most tissues (the gastrointestinal (GI) tract, kidneys, and platelets) with a protective role.The inducible form (COX2) is expressed in normal tissues at low levels and is highly induced by proinflammatory mediators in the setting of inflammation, injury, and pain.Most NSAIDs are nonselective and inhibit both COX1 and COX2 fam ilies.The antiinflammatory benefits of these drugs are primarily derived from COX2 inhibition, while inhibition of COX1 often elicits various side effects [8,10].
Ibuprofen is a 2proprionic acid derivate discovered in the 1960s.Ibuprofen is a peripherally acting analgesic with a potent antiinflammatory action [11].It is non selective inhibitor of cyclooxygenase (COX1 and COX2) [12].This analgesic was developed directly as a result of the problems associated with the use of corticosteroids in the treatment of rheumatoid arthritis and also because of the side effects of the established NSAIDs, at that time [13].
The aim of this paper was to present pharmacological and therapeutic features and side effects of ibuprofen used for postoperative pain treatment in dentistry.

PHARAMACOLOGICAL CHARACTERISTICS OF IBUPROFEN
Ibuprofen is chiral and it is administrated clinically as a racemic mixture of both R () and S (+) enantiomers.The S (+) enantiomer of ibuprofen possesses the majority of pharmacological activity.It has been reported that it is about 160 times more potent than R () form of ibuprofen in inhibiting prostaglandin synthesis in vitro.Additionally, 5060% of the R () form of ibuprofen is metabolically converted to the S (+) form into the intestinal tract and liver after oral absorption [14,15,16].
For routine clinical use, the oral route is mostly used for administration of ibuprofen.Beside the oral route, it has also been administered topically, intraocularly, intravenous ly, intramuscularly and rectally.Usual oral doses of 1.21.8 g daily are administrated in divided doses for adult patients (up to a maximum of 2.4 g per day).In children, usual doses of 2040 mg/kg may be given as divided oral doses [17].The absorption of ibuprofen is rapid and complete when given orally.A soluble granular form of ibuprofen demonstrates quicker absorption and a significantly higher plasma con centrations compared with tablet preparations (t max <0.25 hours for granules and about 2 hours for tablets).
Similarly to other NSAIDs, ibuprofen displays exten sive (99%) binding to plasma proteins [18].Consequently, ibuprofen is characterized with low volume of distribution (10 to 15 L for an individual weighing 70 kg), small val ues for total body clearance (0.01 to 0.05 L/kg/min) and short halflife (2.1 hours) [19].Ibuprofen is extensively metabolized in the liver through cytochrome enzymes P450 2C9, CYP2C8 and 2C19.A major metabolic pathway of ibuprofen is conjugation with glucuronic acid to yield acyl glucuronides.The excretion of drug and metabol ites occurs rapidly in both urine and faeces.Ibuprofen is eliminated following biotransformation to glucuronide conjugate metabolites that are excreted in urine, with little of the drug being eliminated unchanged.The excretion of conjugates may be tied to renal function and the ac cumulation of conjugates occurs in endstage renal dis ease.Various hepatic diseases and cystic fibrosis can alter the disposition kinetics of ibuprofen [1821].

CLINICAL IMPLICATIONS OF IBUPROFEN USE IN DIFFERENT FIELDS OF DENTISTRY
An extensive retrospective analysis of randomized clin ical trials conducted over the last 40 years demonstrated that ibuprofen is effective in the treatment of moderate to severe postoperative pain in different fields of dentistry [22].The ibuprofen efficiency in postoperative pain treat ment is evident in its use after oral surgical procedures.The use of NSAIDs after oral surgical procedures is well documented in the literature.Oral surgical procedures can vary in difficulty and the degree of tissue trauma.Greater the amount of tissue injury leads to an increased amount of inflammation in the perisurgical area (pain, edema, erythema, and loss of function) that commonly occur after difficult surgical procedure.
Third molar removal is one of the most common sur gical procedures carried out in daily dental practice [23].The first study that reported the efficacy of ibuprofen after third molar removal was conducted by Lökken et al. [24].They reported significant difference in the efficacy of ibu profen for postoperative pain control in a group of 24 pa tients as compared to a placebo group after bilateral third molar surgery.Several studies have investigated analgesic doseresponse of ibuprofen 200, 400, 600 and 800 mg on postoperative pain management after surgical removal of third molars [25,26,27].It has been reported that ibu profen 400 mg provided maximum pain relief and the longest durations of analgesic effects comparing to other doses [26,27].Furthermore, wellestablished analgesic ef fect of ibuprofen 400 mg was confirmed in Averbuch and Katzper's study [28], which concluded that the intensity of initial pain is not correlated to the need for larger doses of analgesic.
Seymour et al. [29,30] compared both the speed of onset and the efficacy of analgesia produced by the sol uble formulation or by the conventionalrelease tablet for mulation of ibuprofen in patients with postoperative pain after third molar surgery.Both treatments were shown to be efficacious in treating postoperative dental pain.The soluble form was found to provide more rapid onset of analgesia than ibuprofen tablets in the first 30 minutes.These results are in accordance with the study of Sharma et al. [31], who reported that an effervescent granule formula tion provided more rapid onset of analgesia and pain relief then tablet formulation of ibuprofen.This may be due to more rapid absorption with the soluble effervescent for mulation, extensive binding to plasma proteins and local action of ibuprofen in solution in the mouth [29,30,31].
Preventive use of NSAIDs before the treatment may be more beneficial because it can potentially prevent the in duction of central sensitization by blocking the arrival of nociceptive input to the central nervous system.Also, they can prevent peripheral sensitization by preventing forma tion of pain mediators in injured tissues [32,33].Dionne et al. [34,35] evaluated analgesic effect of pre and postopera tively administered ibuprofen in patients undergoing im pacted third molar removal.Preventive use of ibuprofen 400 mg resulted in delayed onset and reduced severity of postoperative pain, without an increase in side effects.
In postoperative pain treatment that occurs after oral surgical procedures ibuprofen has been more effective than aceclofenac [36] and celeoxib [37].Furthermore, it has been reported that ibuprofen in combination with ketorolac [38] and oxycodone [39] was more effective for pain control after oral surgical procedures.However, Joshi et al. reported no significant difference in ibuprofen efficacy for postoperative pain control in comparison to diclofenac and acetaminophen with codeine [40].
NSAIDs have also been effective in postoperative pain control after periodontal surgery [41,42,43].Ettlin et al. [44] reported in randomized, tripleblind, placebo controlled trial superiority of ibuprofen over placebo for pain control during and after periodontal scaling and root planning.The authors have pointed out that eviden ces from animal experiments and clinical trials showed NSAIDs mainly responsible for stabilization of periodon tal conditions by reducing the rate of alveolar bone re sorption [4144].Additionally, efficient use of ibuprofen has been confirmed in gingivitis treatment as a result of inhibition of proinflammatory mediators [45,46].Moreover, Salvi et al. [47] reported that effects of NSAIDs dropped off rapidly after drug withdrawal.The authors have thought that the development of topical NSAIDs formulations (e.g.gels, toothpastes, rinses) with daily application might be future perspective in resolving this issue.
Pain that occurs after the orthodontic treatment is also possible to resolve with analgesic effects of ibupro fen.Studies have shown that patients undergoing tooth movement can experience varying degrees of discom fort immediately after orthodontic treatment [48,49].According to pressuretension theory, proinflammatory mediators, prostaglandin E 1 (PGE 1 ) and PGE 2 contribute to tooth movement.Consequently, they are involved in the mediation of orthodontic pain [50].Several studies have shown that ibuprofen was efficient in pain control after initial orthodontic therapy.Furthermore, they have concluded that administration of ibuprofen 400 mg one hour before orthodontic treatment would suppress the onset of pain and reduce patient's discomfort as the result of inhibition of proinflammatory mediators [51,52,53].
The lack of profound anesthesia in teeth with inflamed pulp is a wellknown clinical symptom.The inferior alveo lar nerve block (IANB) is the most frequently used man dibular anesthetic technique for achieving local anesthesia.In 30-80% of patients with irreversible pulpitis single IANB is ineffective [54].The reasons are increased resorption and decreased dissociation of anesthetic solution in acid en vironment and induced sensitization of peripheral nocicep tors [55].Several studies have shown that use of ibuprofen 600 mg (one hour before administration of anesthesia) sig nificantly improved the efficacy of IANB in patients with symptomatic irreversible pulpitis [56,57,58].Furthermore, Moderasi et al. [59] reported efficient use of ibuprofen 400 mg one hour before endodontic treatment as an effective method for achieving a deep anesthesia, pain decrease dur ing and after root canal treatment and increase of patient's comfort.On the other side, few studies have failed to show the achievement of painless dental treatment and patient's comfort after use of different NSAIDs [60,61].In that case, as solution, Nusstein [62] proposed the use of supplemental injections (intrapulpal and periodontal ligament injections) to improve patient's comfort.

SIDE EFFECTS OF IBUPROFEN
Nonsteroidal antiinflammatory drugs are associated with a number of side effects.The most common minor side effects include nausea, vomiting, diarrhea, dizziness, and headache while serious side effects include prolonged bleeding after surgery, kidney failure, and gastrointestinal and cardiovascular adverse effects.The risk of shortterm use and lower doses of most nonsteroidal antiinflam matory drugs is minimal.On the other side, prolonged duration of NSAIDs treatment (>1 year) increases the risk of serious side effects on gastrointestinal and cardiovascu lar systems [63].
Gastrointestinal (GI) toxicity is the most common side effect of NSAIDs.It is a consequence of nonselective inhibition of cyclooxygenase enzymes, especially COX1 that is included in homeostatic protection of gastric mu cosa.All traditional nonselective NSAIDs are associated with an increased risk of gastrointestinal complications, including gastrointestinal hemorrhage, perforation, and obstruction [64].In general, ibuprofen has the lowest risk among the traditional NSAIDs, diclofenac and naproxen have intermediate risks, and piroxicam and ketorolac carry the greatest risk [65,66].GI side effects are more likely in elderly patients, patients who have a history of GI disease, patients who have concurrent Helicobacter pylori infection, patients using steroids or anticoagulants, and patients on higher doses of NSAIDs [67].Several strat egies may be used to reduce the risk of GI complications associated with NSAID use.They include, the use of other NSAIDs (selective COX2 NSAIDs) when possible or the use of the lowest effective dose in shortterm period with antiulcer cotherapy and cyclooxygenase2 inhibitors in highrisk patients [68].
All NSAIDs may increase the risk of serious cardio vascular thrombotic events, myocadial infarction, and stroke.Thromboxane A2 (TX A2 ) and prostacyclin (PGI 2 ) are prostanoids included in regulation of vascular tone and thrombosis.TX A2 is a vasoconstrictor which promotes platelet adhesion and aggregation.On the other side, PGI2 is a vasodilator with antiaggregatory platelet functions.Platelets activity result from a balance between PGI 2 ef fects on endothelium and TX A2 effects on platelets.Plate lets are especially vulnerable to COX inhibition, because they cannot regenerate this enzyme.NSAIDs may increase the risk of cardiovascular events at high doses through the activation of thrombosis via decreased PGI 2 production and permanent TX A2 levels [69].Non selective NSAIDs, like COX2 inhibitors, may also contribute to development of cardiovascular thrombotic events, myocardial infarc tion, and stroke [70].On the other hand, the findings of Rahme et al. [71] suggested low risk of cardiovascular events of ibuprofen in comparison to acetaminophen, aceclofenac and celecoxibum.
Other adverse effects of NSAIDs, such as renal failure and liver toxicity have been reported less frequently.Due to constitutive expression of COX2 in kidneys, the effects of nonselective and COX2 selective NSAIDs on renal function, electrolyte imbalance, and peripheral edema are similar.The postulated mechanism is the inhibition of renal prostaglandins synthesis, which may be import ant in the autoregulation of renal blood flow.There is a risk of peripheral edema and hyperkalemia, particularly in patients who have diabetes, elderly patients, and pa tients on other hyperkalemiainducing agents such as potassiumsparing diuretics or angiotensinconverting enzyme (ACE) inhibitors [69].Several studies have de scribed acute hepatitis and liver failure in patients receiv ing COX2 inhibitors, like nimesulide [72,73].On the other side, hepatic reaction was rarely associated with use of ibuprofen [74].In summary, NSAIDs are contraindi cated for patients who have current history of erosive or ulcerative conditions of GI mucosa, severe kidney, heart and liver disorders, during last trimester of pregnancy, or intolerance or allergy to any NSAID [8].

CONCLUSION
Pain treatment remains an important consideration in dental care.Ibuprofen is efficacious in postoperative pain treatment in wide spectrum of indications with regards to its efficacy, safety and good tolerance.Rational use will result in efficacious postoperative pain treatment with minimum side effects.

KRATAK SADRŽAJ
Bol ko ji se ja vi na kon hi rur ške in ter ven ci je je vr lo če sta kom pli ka ci ja u sva ko dnev noj sto ma to lo škoj prak si.U su zbi ja nju (le če nju) po sto pe ra ci o nog bo la naj če šće se pre pi su ju ne ste ro id ni an ti in fla ma tor ni le ko vi (NSAIL).Nji hov anal get ski efe kat se za sni va, pre svega, na spre ča va nju sin te ze pro sta glan di na.Ibu pro fen (de ri vat 2-pro pi on ske ki se li ne) je pred stav nik ve li ke gru pe NSAIL, a ot kri ven je 1960.go di ne.Ovaj anal ge tik de lu je na pe ri fer ne ner vne za vr šet ke s iz ra zi tim pro ti vu pal nim efek tom.Op se žna re tro spek tiv na ana li za ran do mi zi ra nih kli nič kih is tra ži va nja u pro te klih 40 go di na po ka za la je da je ibu pro fen efi ka san u su zbi ja nju ume re nog i iz ra že nog po sto pe ra ci o nog bo la kod raz li či tih in di ka ci ja.Osim efi ka sno sti, ibu pro fen se od li ku je do brom pod no šlji vo šću i si gur no šću u po ređe nju sa dru gim NSAIL.Cilj ovog ra da bio je da se uka že na naj zna čaj ni je far ma ko lo ške i te ra pe ut ske od li ke, kao i ne že lje na dej stva ibu pro fe na u le če nju po sto pe ra ci o nog bo la pri raz li či tim in di ka ci ja ma u sto ma to lo gi ji.Ključ ne re či: po sto pe ra ci o ni bol; ne ste ro id ni an ti in fla ma tor ni le ko vi; ibu pro fen

UVOD
Bol je ne pri ja tan čul ni ili emo ci o nal ni ose ćaj ko ji se ja vlja kao re ak ci ja na stvar no ili po ten ci jal no ošte će nje tki va ili je opi san u okvi ru ta kvog ošte će nja [1].Po put dru gih čul nih is ku sta va, i bol ima dve kom po nen te.Pr vu kom po nen tu či ni sve snost o po sto ja nju bol nog sti mu lu sa, a dru gu emo ci o nal ni od go vor za sno van na is ku stvu [2].Bol na sta je ka da do đe do oslo ba đa nja me di ja to ra za pa lje nja (bra di ki nin, hi sta min, le u ko tri jen i pro sta glan din E2) u tki vu.Ove me di ja to re usled tra u me, za pa lje nja ili aler gij skih re ak ci ja pro iz vo de broj ne će li je imun skog si ste ma [3].Akut ni bol je naj če šći raz log da pa ci jent za tra ži me di cin sku po moć.Po ja va bo la se če sto po ve zu je sa sto ma to lo škim le če njem [4,5].Bol ko ji se ja vi po sle sto ma to lo ških in ter ven ci ja jed na je od če šćih kom pli ka ci ja ko je mo gu re me ti ti kva li tet ži vo ta pa ci je na ta u pe ri o du na kon iz vo đe nja hi rur škog za hva ta [6].
U su zbi ja nju (le če nju) po sto pe ra ci o nog bo la pri me nju ju se tri far ma ko lo ška pri stu pa: a) upo tre ba le ko va ko ji spre ča va ju me di ja to re za pa lje nja da na dra žu ju pul pal ne no ci cep to re; b) upo tre ba le ko va ko ji spre ča va ju ši re nje sig na la duž pe ri fer nih ne ra va; i c) upo tre ba le ko va ko ji blo ki ra ju cen tral ne me ha ni zme per cep ci je bo la i hi pe ral ge zi je [7].Anal ge ti ci ko ji se da nas ko ri ste u le če nju pri pa da ju gru pi opi o id nih i neo pi o id nih le ko va.En do ge ni opi o id ni pep ti di, al ka lo i di opi ju ma, po lu sin tet ski i sin tet ski opi o i di su opi o id ni anal ge ti ci.U neo pi o id ne anal ge ti ke ubra ja ju se ace ta mi no fen (engl.ace ta mi nop hen -APAP) i ne ste ro id ni an ti in fla ma tor ni le ko vi (NSAIL) [8].NSAIL su naj če šće pre pi si va ni anal ge ti ci u su zbi ja nju po sto pe ra ci o nog bo la [9].
Anal get ski efe kat NSAIL se za sni va na spre ča va nju sin te ze pro sta glan di na.NSAIL spre ča va ju stva ra nje pro sta glan di na in hi bi ci jom ci klo ok si ge na ze (engl.cyclo oxyge na se -COX).COX je en zim ko ji po spe šu je pre tva ra nje ara hi don ske ki se li ne, esen ci jal ne ma sne ki se li ne sme šte ne u fos fo li pi di ma će lij skih mem bra na, u pro sta glan di ne (PGs) i pro sta no i de.Po sto je dva ob li ka en zi ma COX: kon sti tu tiv ni (COX1), ko ji se na la zi u mno gim tki vi ma (slu zo ko ža ga stro in te sti nal nog trak ta, bu bre zi i trom bo ci ti), gde ima za štit nu ulo gu, i in du ci bil ni ob lik en zi ma (COX2), ko ji se na la zi u ma lim ko li či na ma u or ga ni zmu, a po ve ća va se usled za pa lje nja, po vre de i bo la.Ve ći na NSAIL su ne se lek tiv ni i in hi bi ra ju oba en zi ma, i COX1 i COX2, a pro ti vu pal ni efe kat NSAIL je uglav nom po sle di ca in hi bi ci je COX2, dok in hi bi ci jom COX1 naj če šće na sta ju ne že lje na dej stva [8,10].
Ibu pro fen, de ri vat 2pro pi on ske ki se li ne, ot kri ven je 1960.go di ne.Ovaj anal ge tik de lu je na pe ri fer ne ner vne za vr šet ke s iz ra že nom pro ti vu pal nom ak tiv no šću [11].Pri pa da gru pi ne se lek tiv nih in hi bi to ra ci klo ok si ge na ze (COX1 i COX2) [12].Kao anal ge tik uve den je u upo tre bu ra di pre va zi la že nja kom pli ka ci ja u ve zi s pri me nom kor ti ko ste ro i da u le če nju re u ma to id nog ar tri ti sa, ali i dru gih ne že lje nih dej sta va ta da šnjih NSAIL [13].
Cilj ovog ra da bio je da se pred sta ve far ma ko lo ške i te ra pij ske od li ke i ne že lje na dej stva ibu pro fe na u le če nju po sto pe ra ci o nog bo la u sto ma to lo škoj prak si.

FARMAKOLOŠKA SVOJSTVA IBUPROFENA
Ibu pro fen ima hi ral nu struk tu ru i u kli nič koj upo tre bi je u ob li ku sme se R () i S (+) enan ti o me ra.Za ve ći nu far ma ko lo ških oso bi na ibu pro fe na od go vo ran je nje gov S (+) enan ti o mer.U is tra ži va nji ma in vi tro po ka za no je da je S (+) enan ti o mer 160 pu ta ja či od R () ob lika ibu pro fe na u in hi bi ci ji stva ra nja pro sta glan di na.Do dat no se na kon oral ne upo tre be 50-60% R () ob li ka ibu pro fe na me ta bo lič ki pre tva ra u S (+) ob lik u in te sti nal nom trak tu i je tri [14,15,16].
U ru tin skoj kli nič koj upo tre bi ibu pro fen se naj če šće uno si oral no.Po red ova kvog na či na uno še nja u or ga ni zam, mo že se pri me ni ti i po vr šin ski, in tra o o ku lar no, in tra ven ski, in tra mu sku lar no, od no sno rek tal no.Za od ra sle pa ci jen te uobi ča je na dnev na do za je od 1,2 do 1,8 g ibu pro fe na (naj ve ća dnev na do za je 2,4 g).Za de cu uobi ča je na dnev na do za za oral nu upo tre bu je 20-40 mg/kg [17].Ka da se uno si oral nim pu tem, ap sorp ci ja ibu pro fe na je ubr za na i pot pu na.Oral na upo tre ba efer ve scent nog ob li ka ibu pro fe na od li ku je se br žom ap sorp ci jom i zna čaj no ve ćom kon cen tra ci jom u pla zmi u od no su na filmta ble te (t max <0,25 sa ta za gra nu lar ni ob lik i oko dva sa ta za filmta ble te).
Po put dru gih NSAIL, ibu pro fen se u ve li koj me ri ve že za pro te i ne pla zme (99%) [18].Od li ku je se ma lom za pre mi nom di stri bu ci je (10-15 l za oso bu te ži ne 70 kg), ma lim vred no sti ma kli ren sa (0,01-0,05 l/kg/min) i krat kim po lu ži vo tom le ka (2,1 sat) [19].Ibu pro fen se me ta bo li še u je tri po mo ću ci to hrom nih en zi ma P450 2C9, CYP2C8 i 2C19.Osnov ni me ta bo lič ki pro ces je kon ju ga ci ja ibu pro fe na sa glu ku ron skom ki se li nom, ka ko bi se do bi li acil ni glu ko ro ni di.Iz lu či va nje le ka i nje go vih me ta bo li ta se od vi ja mo kra ćom i fe ce som.Ibu pro fen se mo kra ćom iz lu ču je u vi du kon ju go va nih me ta bo li ta, dok se deo le ka iz lu či i u ne pro me nje nom ob li ku.Ošte će na funk ci ja bu bre ga mo že da do pri ne se ote ža nom iz lu či va nju me ta bo li ta le ka i nji ho vom na ku plja nju u or ga ni zmu.Obo lje nja je tre i ci stič na fi bro za mo gu da uti ču na pro ces me ta bo li zma ibu pro fe na [1821].

KLINIČKE IMPLIKACIJE PRIMENE IBUPROFENA U RAZLIČITIM GRANAMA STOMATOLOGIJE
Op se žna ana li za ran do mi zi ra nih kli nič kih is tra ži va nja u pro te klih 40 go di na uka za la je na efi ka snost ibu pro fe na u su zbi ja nju ume re nog i iz ra že nog po sto pe ra ci o nog bo la u raz li či tim gra na ma sto ma to lo gi je [22].Efi ka snost ibu pro fe na u le če nju po sto pe ra ci o nog bo la ogle da se na kon iz vo đe nja oral no hi rur ških za hva ta.Upo tre ba NSAIL u pre ven ci ji na stan ka po sto pe ra ci o nog bo la na kon iz vo đe nja hi rur ških in ter ven ci ja je če sto opi si va na u li te ra tu ri.Ve ći ste pen tra u me do vo di do raz vo ja za pa ljenj skih re ak ci ja u tki vu (bol, otok, cr ve ni lo i po re me ćaj funk ci je tki va) i obič no na sta je na kon iz vo đe nja te žih hi rur ških in ter ven ci ja.
Hi rur ško va đe nje im pak ti ra nih um nja ka je je dan od če šćih hi rur ških za hva ta u sva ko dnev noj sto ma to lo škoj prak si [23].Le ken (Lökken) i sa rad ni ci [24] su pr vi uka za li na efi ka snost ibu pro fe na na kon obo stra nog va đe nja um nja ka.Oni su pri ka za li zna čaj nu raz li ku u efi ka sno sti ibu pro fe na u su zbi ja nju po sto pe ra ci o nog bo la na kon obo stra nog va đe nja um nja ka u gru pi od 24 pa ci jen ta u od no su na pla ce bo gru pu.Ra ni ja is tra ži va nja su vr še na za rad is pi ti va nja efi ka sno sti ibu pro fe na od 200, 400, 600 i 800 mg u le če nju po sto pe ra ci o nog bo la na kon va đe nja im pak ti ra nih um nja ka [25,26,27].Pri ka za no je da ibu pro fen od 400 mg, u po re đe nju sa dru gim do za ma le ka, omo gu ća va mak si mal no su zbi ja nje po sto pe ci o nog bo la i tra ja nje anal get skog efek ta le ka [26,27].Ta ko đe, u is tra ži va nju Aver bu ha (Aver buch) i Kac pe ra (Kat zper) [28] po tvr đen je anal get ski efe kat ibu pro fe na od 400 mg i po ka za no da ni su neo p hod ne ve će do ze ovo ga le ka u su zbi ja nju po sto pe ra ci o nog bo la.
Si mor (Seymo ur) i sa rad ni ci [29,30] su po re di li br zi nu na stan ka i efi ka snost po stig nu te anal ge zi je na kon va đe nja im pak ti ra nih um nja ka iz me đu efer ve scent nog ob li ka i filmta ble te ibu pro fe na.Oba ob li ka is pi ti va nog le ka bi la su efi ka sna u su zbi ja nju po sto pe ra ci o nog bo la.Re zul ta ti is tra ži va nja po ka zu ju da pri me na efer ve scent nog ob li ka do pri no si br žem na stan ku anal ge zi je u po re đe nju sa filmta ble ta ma u pr vih 30 mi nu ta.Pred sta vlje ni re zul ta ti ra ni jih stu di ja po tvr đe ni su u stu di ji Šar me (Shar ma) i sa rad ni ka [31], ko ji su do ka za li da efer ve scent ne gra nu le ibu pro fe na obez be đu ju br ži na sta nak anal ge zi je ne go filmta ble te.Sma tra se da br ži na sta nak anal ge zi je usled pri me ne efer ve scent nog ob li ka le ka na sta je kao po sle di ca br že ap sorp ci je, br žeg ve zi va nja za pro te i ne pla zme i lo kal nog efek ta ibu pro fe na [29,30,31].
Pre ven tiv na upo tre ba NSAIL, pre iz vo đe nja hi rur škog za hva ta, mo že spre či ti cen tral no na dra ži va nje blo ki ra njem pre no še nja ner vnih im pul sa do cen tral nog ner vnog si ste ma.Ta ko đe, mo že spre či ti pe ri fer no na dra ži va nje spre ča va njem oslo ba đa nja me di ja to ra bo la u ošte će nom tki vu [32,33].Dion (Di on ne) i sa rad ni ci [34,35] is tra ži va li su anal get ski efe kat ibu pro fe na pri me nje nog pre i po sle hi rur škog va đe nja im pak ti ra nih um nja ka.Re zul ta ti is tra ži va nja su po ka za li da je pre ven tiv na upo tre ba ibu pro fe na u do zi od 400 mg do pri ne la od lo že nom na stan ku i sma nje nju ja či ne po sto pe ra ci o nog bo la, bez po ve ća nja ne že lje nih efe ka ta le ka.
U su zbi ja nju po sto pe ra ci o nog bo la na kon iz vo đe nja hi rur ških za hva ta do ka za na je ve ća efi ka snost ibu pro fe na u od no su na ace klo fe nak [36] i ce le kok sib [37].Ta ko đe je do ka za no da ibu pro fen pri me njen u kom bi na ci ji s ke to ro la kom [38] i ok si ko do nom [39] ima ve ću efi ka snost u le če nju po sto pe ra ci o nog bo la na kon hi rur ških za hva ta.S dru ge stra ne, re zul ta ti Jo ši ja (Jos hi) i sa rad ni ka [40] ni su uka za li na zna čaj nu raz li ku u efi ka sno sti ibu pro fe na u od no su na di klo fe nak i ace ta mi no fen s ko de i nom u su zbi ja nju po sto pe ra ci o nog bo la na kon hi rur škog va đe nja im pak ti ra nih um nja ka.
Efi ka snost NSAIL je do ka za na i u le če nju po sto pe ra ci o nog bo la na kon iz vo đe nja pa ro don to lo ških hi rur ških za hva ta [41,42,43].Etlin (Et tlin) i sa rad ni ci [44] su u ran do mi zi ra nom, tro stru ko sle pom, pla ce bokon tro li sa nom is tra ži va nju po tvr di li ve ću efi ka snost ibu pro fe na u od no su na pla ce bo u su zbi ja nju bo la to kom i na kon ob ra de pa ro don tal nih dže po va.Auto ri su se osvr nu li na re zul ta te eks pe ri men tal nih is tra ži va nja i kli nič kih stu di ja ko ji po ka zu ju da NSAIL uče stvu ju u sma nje nju sto pe re sorp ci je al ve o lar ne ko sti in hi bi ci jom me di ja to ra za pa lje nja i ta ko do pri no se le če nju pa ro don tal nih obo lje nja [4144].Re zul ta ti is tra ži va nja uka zu ju na pro ti vu pal ni efe kat ibu pro fe na i u le če nju gin gi vi ti sa usled in hi bi ci je me di ja to ra za pa lje nja [45,46].
Sal vi (Sal vi) i sa rad ni ci [47] su do ka za li da se efi ka snost NSAIL ubr za no sma nju je sa oslo ba đa njem le ka iz or ga ni zma.Ovi auto ri sma tra ju da bi raz voj to pi kal nih pre pa ra ta NSAIL za sva ko dnev nu upo tre bu (po put ge lo va, pa sti, teč no sti za is pi ra nje) u bu duć no sti mo gao do pri ne ti re ša va nju ubr za nog opa da nja efi ka sno sti ovih le ko va.
Bol ko ji na sta je na kon or to dont skog le če nja ta ko đe je mo gu će re ši ti anal get skim efek ti ma ibu pro fe na.Re zul ta ti stu di ja po ka zu ju da ne po sred no na kon po stav ke or to dont skih apa ra ta ko ji do vo de do po me ra nja zu ba kod pa ci jen ta na sta je bol na ne u god nost [48,49].Na osno vu te o ri je o pri ti sku i na pe to sti, me di ja to ri za pa lje nja, po put pro sta glan di na E 1 (PGE 1 ) i PGE 2 , uče stvu ju u pro ce su po me ra nja zu ba.Po sle dič no, PGE 1 i PGE 2 su uklju če ni u na sta nak bo la usled or to dont skog po me ra nja zu ba [50].Re zul ta ti stu di ja o upo tre bi NSAIL na kon or to dont skog po me ra nja zu ba su po ka za li da je ibu pro fen efi ka san u su zbi ja nju bo la na kon za po či nja nja or to dont ske te ra pi je.Ta ko đe, do ka za no je da pre ven tiv na pri me na ibu pro fe na u do zi od 400 mg oko sat vre me na pre or to dont skog le če nja spre ča va na sta nak bo la i sma nju je bol ne ne u god no sti kod pa ci je na ta usled in hi bi ci je me di ja to ra za pa lje nja [51,52,53].
Ne mo guć nost po sti za nja du bo ke ane ste zi je kod zu ba s ire ver zi bil nim pul pi ti som je do bro po znat kli nič ki simp tom.Spro vod na ane ste zi ja, ko jom se ane ste zi ra ju oral ne gra ne do njo vi lič nog živ ca (man di bu lar na ane ste zi ja), naj če šće je ko ri šće na teh ni ka za po sti za nje lo kal ne ane ste zi je po treb ne u do njoj vi li ci.U 30-80% slu ča je va kod pa ci je na ta s ire ver zi bil nim pul pi ti som man di bu lar na ane ste zi ja ni je do volj na za po sti za nje bez bol no sti to kom tret ma na [54].Osnov ni raz lo zi ovo me su br za re sorp ci ja i sma nje na di so ci ja ci ja ane ste tič kog ras tvo ra u ki se loj sre di ni, ali i po ve ća na eks ci ta bil nost ner vnih za vr še ta ka u upa lje nom pod ruč ju [55].Re zul ta ti is tra ži va nja su po ka za li da ibu pro fen (sat vre me na pre pri me ne man di bu lar ne ane ste zi je u do zi od 600 mg) zna čaj no do pri no si po sti za nju du bo ke ane ste zi je kod pa ci je na ta sa simp to mat skim ire ver zi bil nim pul pi ti som [56,57,58].Ta ko đe, Mo de ra si (Mo de ra si) i sa rad ni ci [59] su po ka za li da ibu pro fen u do zi od 400 mg sat vre me na pre en do dont skog le če nja ka na la ko re no va zu ba zna čaj no do pri no si po sti za nju du bo ke ane ste zi je, sma nje nju bo la to kom i na kon in stru men ta ci je i po ve ća nju kom for no sti pa ci je na ta.S dru ge stra ne, ra ni je ob ja vlje na is tra ži va nja ni su po tvr di la efi ka snost NSAIL u po sti za nju ve će bez bol no sti i kom fo ra pa ci je na ta za vre me i po sle en do dont skog le če nja zu ba [60,61].U tom slu ča ju Nus ten (Nus sten) [62] je kao re še nje pred lo žio do dat ne in fil tra ci o ne ane ste zi je (pul pal na, in tra pe ri o don tal na) ra di po ve ća nja bez bol no sti i kom for no sti pa ci jen ta.

NEŽELJENA DEJSTVA IBUPROFENA
Upo tre ba NSAIL se po ve zu je i s na stan kom od re đe nih ne že lje nih dej sta va.Naj če šća bla ga ne že lje na dej stva ob u hva ta ju muč ni nu, po vra ća nje, pro liv, vr to gla vi cu i gla vo bo lju, dok se te ža ne že lje na dej stva ja vlja ju u vi du pro du že nog kr va re nja na kon hi rur ških za hva ta, ot ka zi va nja bu bre ga, te ošte će nja ga stro in te sti nal nog i kar di o va sku lar nog si ste ma.Ri zik od po ja ve ne že lje nih efe ka ta NSAIL usled krat ko traj ne upo tre be i ma lih do za le ka je ve o ma ma li.S dru ge stra ne, po ka za no je da se usled du go traj ne pri me ne NSAIL (du že od go di nu da na) po ve ća va ri zik od ošte će nja ga stro in te sti nal nog i kar di o va sku lar nog si ste ma [63].
Ošte će nje ga stro in te sti nal nog si ste ma je naj če šće ne že lje no dej stvo NSAIL.Ošte će nja na sta ju kao po sle di ca ne se lek tiv ne in hi bi ci je en zi ma ci klo ok si ge na ze, po seb no COX1, ko ji je uklju čen u za štit ne me ha ni zme že lu dač ne slu zo ko že.Svi ne se lek tiv ni NSAIL su po ve za ni s po ve ća nim ri zi kom od na stan ka ga stro in te sti nal nih kom pli ka ci ja u vi du kr va re nja, per fo ra ci ja ili op struk ci je [64].Po re đe njem po je di nih NSAIL po tvr đe no je da ibu pro fen ima naj ma nji ri zik, di klo fe nak i na prok sen ume ren, a pi rok si kam i ke to ro lak naj ve ći ri zik za na sta na ka ga stro in te sti nal nih ošte će nja [65,66].Ošte će nja ga stro in te sti nal nog trak ta, usled pri me ne NSAIL, če šće se ja vlja ju kod sta ri jih oso ba, kod pa ci je na ta sa dru gim obo lje nji ma ga stro in te sti nal nog trak ta i onih s po zi tiv nim te sto vi ma na He li co bac ter pylo ri, od no sno oso ba ko je ko ri ste ste ro id ne i an ti ko a gu lant ne le ko ve i ve li ke do ze NSAIL [67].Ra di sma nje nja na stan ka ne že lje nih dej sta va u ga stro in te sti nal nom trak tu, pre po ru je se po što va nje ne ko li ko pra vi la pri upo tre bi NSAIL.Uko li ko je mo gu će, tre ba upo tre blja va ti dru gu vr stu neo pi o id nih anal ge ti ka (se lek tiv ni, COX2 anal ge ti ci), pri me ni ti ma nje do ze NSAIL u kra ćem vre men skom in ter va lu, a kod vi so ko ri zič nih pa ci je na ta uklju či ti i do dat nu te ra pi ju za pre ven ci ju na stan ka pep tič kog ul ku sa -in hi bi to re COX2 en zi ma [68].
Svi NSAIL mo gu do ve sti do na stan ka trom ba, te sr ča nog i mo žda nog uda ra.Trom bok san (TX A2 ) i pro sta ci klin (PGI 2 ) su pro sta no i di ko ji su uklju če ni u re gu la ci ju va sku lar nog to nu sa i na stan ka trom bo ze.TX A2 je va zo kon strik tor ko ji omo gu ća va agre ga ci ju trom bo ci ta.S dru ge stra ne, PGI 2 je va zo di la ta tor ko ji one mo gu ća va agre ga ci ju trom bo ci ta.Fi zi o lo ške funk ci je trom bo ci ta se za sni va ju na iz ba lan si ra nom od no su PGI 2 na en do te lu krv nih su do va i TX A2 na trom bo ci ti ma.Trom bo ci ti su ve o ma ose tlji vi na in hi bi ci ju en zi ma COX, jer ne mo gu da ga sin te ti šu.NSAIL mo gu da po ve ća ju ri zik od na stan ka trom ba, jer du go traj na pri me na ve li kih do za ovih le ko va do vo di do sma nje nja kon cen tra ci je PGI 2 , dok ni vo TX A2 osta je ne pro me njen [69].Ne se lek tiv ni NSAIL, kao i in hi bi to ri COX2, mo gu da do ve du do na stan ka trom ba, sr ča nog i mo žda nog uda ra [70].S dru ge stra ne, is tra ži va nje Ra mea (Rah me) i sa rad ni ka [71] po ka zu je da pri me na ibu pro fe na do vo di do ma njeg ri zi ka za na sta nak trom ba i sr ča nog i mo žda nog uda ra u od no su na ace ta mi no fen, ace klo fe nak i ce le kok sib.
Osta la ne že lje na dej stva NSAIL, po put ot ka zi va nja bu bre ga i ošte će nja je tre, re đe se ja vlja ju.Usled eks pre si je en zi ma COX2 u tki vu bu bre ga, efe kat ne se lek tiv nih i COX2 se lek tiv nih NSAIL na funk ci ju bu bre ga, od no sno po re me ćaj od no sa elek tro li ta i na sta nak pe ri fer nih ede ma je isto ve tan.U osno vi po re me ća ja je in hi bi ci ja stva ra nja pro sta glan di na u bu bre zi ma ko ji di rekt no uče stvu ju u auto re gu la ci ji pro to ka kr vi kroz bu bre ge.Po ve ćan ri zik od na stan ka pe ri fer nih ede ma i hi per ka le mi je se ja vlja kod oso ba sa še ćer nom bo le sti, sta ri jih oso ba i pa ci je na ta ko ji u le če nju ko ri ste di u re ti ke ko ji šte de ka li jum i in hi bi to re an gi o ten zin kon ver tu ju ćeg en zi ma (ACEin hi bi to ri) [69].Ne ko li ko ra ni jih is tra ži va nja uka za lo je na na sta na ka akut nog he pa ti ti sa i za sto ja ra da je tre ko je je na sta lo usled upo tre be COX2 in hi bi to ra, po seb no ni me su li da [72,73].Ošte će nje je tre se, pak, ret ko ja vlja kao ne že lje no dej stvo usled upo tre be ibu pro fe na [74].Kon tra in di ka ci je za pri me nu NSAIL su: čir na slu zo ko ži ga stro in te sti nal nog trak ta, te ška ošte će nja bu bre ga, sr ca i je tre, trud no ća (po sled nji tri me star) i aler gij ske re ak ci je na NSAIL [8].

ZAKLJUČAK
Te ra pi ja bo la je va žan aspekt sto ma to lo ške za šti te.Ibu pro fen je efi ka san u su zbi ja nju bo la po sle hi rur škog za hva ta kod ši ro kog spek tra in di ka ci ja, jer po se du je do bru efi ka snost, bez bed nost i pod no šlji vost.Ra ci o nal na upo tre ba le ka do vo di do efi ka snog le če nja po sto pe ra ci o nog bo la uz mi ni mal nu mo guć nost na stan ka ne že lje nih efe ka ta le ka.