Marginal Seal of Direct Composite Veneers

Introduction Advance in new nano-composite materials and adhesive systems has provided stronger bond with hard dental tissue as well as possibility for minimal cavity preparation. The aim of this study was to evaluate, using dye method, marginal seal of direct composite veneers placed on intact and abraded anterior teeth and polymerized with classical and soft start light curing technique. Material and Methods The study was conducted on 40 extracted human anterior teeth. They were extracted for periodontal reasons and divided into two groups: intact teeth (20) and abraded teeth (20). 10 teeth in each group were polymerized with classical and soft start technique. Dye penetration was measured using stereo loupes with micrometer scale and six times magnification. Results Linear dye penetration on the gingival wall when direct composite veneers were placed in intact teeth and polymerized with classical technique was 2.50 μm, while on the incisal wall it was 0.5 μm. Linear dye penetration on the gingival wall in intact teeth polymerized with soft start technique was 2.25 μm, while on the incisal wall it was 2.0 μm. Average dye penetration of direct composite veneers in abraded teeth polymerized with classical technique on the gingival wall was 3.0 μm while on the incisal wall it was 1.25 μm. Linear dye penetration in abraded teeth polymerized with soft start technique was greater on the gingival wall (3.50 μm) than on the incisal wall (3.25 μm). Conclusion Smaller microcrack was observed on the incisal wall than on the gingival wall in all teeth regardless of the technique of polymerization used. The least dye penetration was observed in the group of intact teeth polymerized with classical technique of polymerization.


INTRODUCTION
Currently, composites are most commonly used materials for permanent fillings.In addition to several good characteristics (biocompatibility, hardness, wear resistance, aesthetics, thermally and electrically inert) composites possess some negative features such as polymerisation contraction, porosity, different coefficient of thermal expansion compared to hard dental tissues and others.The consequence of these negative characteristics is clinically manifested as the appearance of microleakage, ie.penetration of liquids, bacteria, molecules or ions between the cavity walls and filling that usually leads to discolouration of edges of fillings, secondary caries lesions and pulp damage [1,2,3].
In the recent years there have been significant improvements in the quality of composite materials.More specifically, reducing the size and increasing the quality of filler particles to nanodimension has significantly improved adhesion to hard dental tissues whereas introduction of low molecular weight monomers has improved polymerization and handling composite material during restorative procedures [4,5,6].In addition to direct restorations composite materials can be used in the form of veneers that can easily solve aesthetic problems of many patients, without complex prosthetic procedures and application of ceramic veneers [6].Certainly, the most important benefit of this approach is minimally invasive or noninvasive preparation which is today one of basic requirements in restorative therapy and dentistry in general.Composite veneers are thin aesthetic restorations applied to vestibular (buccal) surfaces of teeth.They represent an effective alternative to other restorative procedures that require extensive removal of tooth structure.Indications for buccal veneers are numerous such as restoration of fractured teeth, correction of teeth discoloration (tetracycline staining), modification of the shape and position of teeth (malposed teeth, rotated teeth, diastema), minimal teeth adjustments after orthodontic treatment.Defects in enamel, short teeth, open bite, loss of occlusal contacts can also be corrected using these veneers [7][8][9][10][11].
The aim of this study was to assess, using dye method, the quality of bond between direct composite veneers and hard dental tissues in intact and abraded anterior teeth after applying classical and soft start polymerization techniques.

MATERIAL AND METHODS
The study was performed at the Faculty of Medicine in Banja Luka on 40 extracted human anterior teeth (incisors and canines).The teeth extracted for periodontal reasons were divided into two groups: intact teeth (20 teeth) and abraded teeth (20 teeth).All teeth were cleaned of debris and calculus and stored in alcohol prior to the experiment.
Minimally invasive preparation on buccal surface using corresponding fissure diamond bur (0.3 mm thick) was prepared on each tooth.A thin layer of enamel was removed using highspeed handpiece and fissure diamond bur with rounded tip.After cavity preparation enamel was etched with 37% phosphoric acid for 30 seconds and rinsed under tap water for 30 seconds.After drying the tooth One Coat Bond (Colt, Whaldent AG) was applied on enamel and dentin for 20 seconds, excess removed with air spray and cured for 20 seconds.One Coat Bond was applied on the composite veneer and allowed to dry for 20 seconds (no polymerization).A layer of composite material Synergy D6 (Colt, Whaldent AG) was placed on prepared enamel as well as the composite veneer Componeer of appropriate shape and size with the help of modeling instrument MB5.Each veneer was cured for 20 seconds using classical (10 teeth) or soft start polymerization (10 teeth).LED lamp Bluephase C8 (Ivoclar Vivadent), which supports three programs: High Power, Low Power and Soft Start was used for light curing.
After placing veneers, all teeth were stored in water bath at 37°C and relative humidity (teeth were wrapped in wet cotton gauze) for seven days.After this period, each surface was coated with two layers of nail polish with exception of 1 mm around each veneer.Teeth were then immersed in 50% solution of silver nitrate during six hours.After rinsing with running water for 60 seconds and immersing in developer for 2 hours teeth were immersed in fixative.Samples were then after rinsed under running water and nail polish was removed with a sharp instrument (scalpel).The teeth were sectioned in the buccal-oral direction through the middle portion of tooth.Sections were done using diamond disc with 6 mm diameter.Using a stereoloupes with a microscopic scale and six times magnification dye penetration on the incisal and gingival wall of the tooth was determined.

RESULTS
Mean dye penetration in intact teeth polymerized with conventional polymerization technique was greater on the gingival (2.50 μm) than on the incisal wall (0.50 μm).This difference was statistically significant (Z=2.060;p=0.039).Average dye penetration in intact teeth polymerized using soft start technique was also greater on the gingival (2.25 μm) than on the incisal wall (2.0 μm) but this difference was not statistically significant (Table 1).
Mean dye penetration on abraded teeth polymerised with conventional polymerisation technique was greater in the gingival (3.0 μm) than on the incisal wall (1.25 μm) and this difference was not statistically significant.Aver-age dye penetration in abraded anterior teeth polymerized using soft start polymerization technique was greater on the gingival (3.50 μm) than the incisal wall (3.25 μm) with no statistically significant difference (Table 2).

DISCUSSION
Marginal seal can be measured using radioactive isotopes, electrochemical method, microscopic and dye methods (methylene blue, silver nitrate, basic fuchsine).However, most commonly used is dye method with methylene blue, silver nitrate or base fuchsine solutions.In the current study silver nitrate was used because its contrast allows good visualization and small molecule provides precise measurements.
Analyzing the results it was found that direct composite veneers achieve high quality bond to hard dental  tissues.These results can be explained by good chemical properties of composite veneers and well done restorative procedure.Direct composite veneers are extremely thin (0.3 mm) and removal of a thin layer of enamel allows easy application and high degree of adhesion to tooth structure.Good sealing ability and minimal hairline cracks have been reported on the gingival and incisal walls with slightly larger penetration on the gingival wall [11].This can be explained by the fact that direct composite veneers Componeer, Coltene/Whaledent AG are made of polymerized highly filled nanohybrid composites and they are cemented with composite material Synergy D6 that contains high proportion of filler and significantly lowers polymerization shrinkage [12,13].Hegde et al. [14] analyzed new nanocomposite materials (Filtek Z350, Ceram X Mono, Ceram X Duo) and compared them with micro-hybrid composites (Tetric Ceram).They concluded that nanocomposites showed greater resistance to pressure, better mechanical properties, lower polymerization contraction, high gloss, high transparency compared to microhybrid.Stankovic et al. [15] analyzed the application of composite veneers made of SR Adoro hybrid composite and found that aesthetic and periodontal prophylactic aspects as well as minimal removal of tooth structure are important benefits of these restorations.Analysis of marginal and internal adaptation of Edelweiss composite veneers with minimally invasive preparation (about half in dentin, half in enamel) showed excellent performance with exceptional bond strength between composite and dentin [16].Obtained values of marginal microleakage suggest high degree of adhesion of Componeer composite veneers to hard dental tissues.One of the reasons for this could be attributed to the composite material used for cementation of these veneers.Glavina et al. [17] in their study on marginal adaptation of Cerec ceramic veneers cemented with various composite materials confirmed this statement.The average microcrack width after cementation with Tetric in vestibulooral direction was 247.69 μm and in mesiodistal direction 257.62 μm with no statistically significant difference.Cherukara et al. [18] showed that buccal reduction of 0.4 to 0.6 mm in enamel does not open dentinal tubules while computerized axial tomography confirmed that preparation deep 0.4 to 0.6 mm is not desirable in the cervical region where enamel is thinner, so recommended reduction is 0.2 to 0.4 mm.
Direct composite veneers on intact teeth polymerized with classical technique showed good marginal seal.Dye penetration was not observed in all samples, and greater penetration of silver nitrate was detected on the gingival than on the incisal wall.On the gingival wall cavity edges were located in cement and dentin that are less mineralized tissues, therefore weaker bond between the tooth and material on this wall was noticed.Dye penetration in intact teeth on the gingival wall when soft start polymerization technique was used was less than on the gingival wall when material was cured by conventional polymerization technique.This result can be explained by different polymerisation techniques used.Soft start technique uses lower irradiance (up to 600 mW/cm 2 ) at the beginning of polymerization (5-10 seconds) and then increases (up to 1100 mW/cm 2 ).This way rapid initial polymerization is avoided.It is also considered better polymerization with less polymerization shrinkage of deeper layers of composite materials if curing time is longer but with lower light intensity [19].
Blazic and Zivkovic [20] in their research used the method of dye penetration in Class II cavities to test marginal seal of different composite resins cured with "soft-start" and standard polymerization.Results did not indicate statistically significant difference in the quality of marginal seal on the occlusal and gingival walls using LED or halogen light source.Microleakage was noticed but to a lesser degree because of the use of light sources with appropriate irradiance (400 mW/cm 2 ).Dos Santos et al. [21] examined the impact of standard and soft start polymerization techniques to cervical microleakage of different composite materials (A 110, 3M ESPE, Point 4 Kerr Corp. and P-60 3M ESPE) placed using Single Bond adhesive system 3M ESPE.They did not find a significant difference in microleakage between groups polymerized with different techniques.Their results suggest that soft start polymerization technique has no impact on reducing contraction of composite materials.Bektas et al. [22] also analyzed the effects of polymerization technique on the contraction of composite materials.They used micro-hybrid (Venus) and nano-filled (Filtek Supreme) composite materials and four light curing sources: Hilux (continuous light intensity), Translux (continuous light intensity and gradually increasing intensity), Elipar Freelight (continuous light intensity and gradually increasing) i Mini LED (continuous light intensity and pulse polymerization).They found that light source with the strongest intensity showed the largest polymerization shrinkage, while standard and soft start technique showed the same polymerization contraction.Pontes et al. [23] analyzed mechanical properties of nano-filled (Filtek Z350, 3M ESPE) and microhybrid (Charisma, Heraeus Kulzer) composites using a variety of programs polymerization.Samples were cured with: conventional (QTH) continuous light intensity of 400 mW/cm2 for 40 seconds, conventional (LED) continuous light intensity of 900 mW/cm2 for 20 seconds and exponential program of polymerization with a gradual increase in light intensity.Nano-filled composites showed better mechanical properties than microhybrid.Their conclusion was that mechanical properties of composite materials were more dependent on the type of composite material than polymerization technique.

CONCLUSION
Both classical and soft start polymerization techniques of direct composite veneers showed smaller microleakage on the incisal wall than on the gingival wall in all tested teeth.The lowest dye penetration was recorded in the group of intact teeth cured by classical technique of polymerization.

KRATAK SADRŽAJ
Uvod Po ja vom no vih na no kom po zit nih den tal nih ma te ri ja la i ad he ziv nih si ste ma do la zi do zna čaj nog po bolj ša nja ve ze iz me đu tvr dih zub nih tki va i ovih ma te ri ja la, kao i zah te va za mi ni mal nom pre pa ra ci jom tvr dih zub nih tki va.Cilj ovog ra da je bio da se me to dom bo je nih ras tvo ra pro ve ri kva li tet ve ze di rekt nih kom po zit nih fa se ta i tvr dih zub nih tki va kod in takt nih i abra di ra nih fron tal nih zu ba na kon pri me ne kla sič ne i tzv.soft-start teh ni ke po li me ri za ci je.Ma te ri jal i me to de ra da Is pi ti va nja su oba vlje na na 40 eks tra ho va nih zu ba fron tal ne re gi je hu ma nog po re kla.Zu bi su eks tra ho va ni iz pa ro don tal nih raz lo ga i svr sta ni u dve gru pe: in takt ni zu bi (20 uzo ra ka) i abra di ra ni zu bi (20 uzo ra ka).Po 10 zu ba iz sva ke gru pe je po li me ri zo va no kla sič nom i soft-start teh ni kom po li me ri za ci je.Po mo ću ste re o lu pe s mi kro skop skim raz me rom i uve ća njem od šest pu ta ura đe no je oči ta va nje li ne ar nog pro do ra bo je na in ci zal nom i gin gi val nom de lu zu ba.Re zul ta ti Pro se čan li ne ar ni pro dor bo je di rekt nih kom po zit nih fa se ta na in takt nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za ci je na gin gi val nom zi du bio je 2,50 μm, a na in ci zal nom 0,5 μm.Pro dor bo je na in takt nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih soft-start teh ni kom na gin gi val nom zi du bio je 2,25 μm, a na in ci zal nom 2,0 μm.Pro se čan li ne ar ni pro dor bo je direkt nih kom po zit nih fa se ta na abra di ra nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za ci je na gin gi val nom zi du bio je 3,0 μm, a na in ci zal nom 1,25 μm.Pro dor bo je na abra di ra nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih soft-start teh ni kom na gin gi val nom zi du bio je 3,59 μm, a na in ci zal nom 3,25 μm.Za klju čak Po sle pri me ne kla sič ne i soft-start teh ni ke po li me ri za ci je di rekt nih kom po zit nih fa se ta ma nja mi kro pu ko ti na uoče na je na in ci zal nom zi du ne go na gin gi val nom kod svih is pi ta nih zu ba.Naj ma nji pro dor bo je za be le žen je u gru pi in takt nih zu ba po li meri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za ci je.Ključ ne re či: abra di ra ni zu bi; di rekt ne kom po zit ne fa se te; mi kro cu re nje; soft-start teh ni ka po li me ri za ci je UVOD Kom po zi ti su u re sta u ra tiv noj sto ma to lo gi ji da nas naj če šći mate ri ja li za traj ne zub ne is pu ne.Po red broj nih po zi tiv nih od li ka (bi o kom pa ti bil nost, tvr do ća, ot por nost na tro še nje, este ti ka, termič ka i elek trič na inert no sti), kom po zit ni ma te ri ja li po se du ju i ne ke lo še oso bi ne, kao što su kon trak ci ja pri po li me ri za ci ji, po ro znost, ne us kla đen ko e fi ci jent ter mič ke eks pan zi je s tvr dim zub nim tki vi ma i dru ge.Po sle di ca ovih lo ših oso bi na kli nič ki se ma ni fe stu je po ja vom mi kro cu re nja, tj.pro di ra njem teč no sti, bak te ri ja, mo le ku la ili jo na iz me đu zi do va ka vi te ta i is pu na, što naj če šće do vo di do dis ko lo ra ci je ivi ca is pu na, po ja ve se kun darnog ka ri je sa i ošte će nja pul pe zu ba [1,2,3].
Po sled njih go di na za be le že na su zna čaj na po bolj ša nja kvali te ta kom po zit nih ma te ri ja la.Na i me, sma nji va njem ve li či ne i po ve ća njem kva li te ta če sti ca pu ni la do na no di men zi ja zna čaj no je po bolj ša no pri a nja nje za tvr da zub na tki va, a uvo đe njem mono me ra ni ske mo le kul ske te ži ne po bolj ša na je po li me ri za ci ja i olak ša no ru ko va nje kom po zit nim ma te ri ja lom to kom po stup ka re sta u ra ci je [4,5,6].Kom po zit ni ma te ri ja li se da nas, osim direkt nih is pu na, mo gu ko ri sti ti i u vi du fa se ta, ko je mo gu jed nostav no re ši ti zna čaj ne estet ske pro ble me mno gih pa ci je na ta, bez slo že ne pro te tič ke pro ce du re i pri me ne ke ra mič kih fa se ta [6].Si gur no je da je naj va žni ja pred nost ova kvog pri stu pa za pra vo mi ni mal no in va ziv na, od no sno ne in va ziv na pre pa ra ci ja, što je da nas osnov ni zah tev u re sta u ra tiv noj te ra pi ji, ali i estet skoj sto ma to lo gi ji uop šte.Kom po zit ne fa se te su tan ko sloj ne estetske na dok na de ko je se na no se na ve sti bu lar nim (la bi jal nim) po vr ši na ma zu ba.Sma tra ju se efi ka snom kon zer va tiv nom al terna ti vom mno gim re sta u ra tiv nim pro ce du ra ma ko je zah te va ju obim no ukla nja nje zub nog tki va.In di ka ci je za iz ra du la bi jal nih fa se ta su broj ne, ali pre sve ga, to su na do grad nje od lo mlje nih zu ba, ko rek ci je dis ko lo ra ci je zu ba (te tra ci klin ska pre bo je nost), pro me na ob li ka i po lo ža ja zu ba (mal po ni ra ni, ro ti ra ni zu bi, di-ja ste me), od no sno iz ve sne ko rek ci je zu ba na kon or to dont skog le če nja.Ošte će nja gle đi, skra će ne zu be, otvo re ni za gri žaj i gubi tak oklu zal nih kon ta ka ta ta ko đe je mo gu će re ši ti, od no sno ko ri go va ti ovim fa se ta ma [7][8][9][10][11].
Cilj ra da je bio da se me to dom bo je nih ras tvo ra pro ve ri kvali tet ve ze iz me đu di rekt nih kom po zit nih fa se ta i tvr dih zub nih tki va kod in takt nih i abra di ra nih fron tal nih zu ba na kon pri mene kla sič ne i tzv.soft-start teh ni ke po li me ri za ci je.

MATERIJAL I METODE RADA
Is pi ti va nja su oba vlje na na Me di cin skom fa kul te tu Uni ver zi te ta u Ba njoj Lu ci na 40 eks tra ho va nih zu ba hu ma nog po re kla frontal ne re gi je (se ku ti ći i oč nja ci).Zu bi su eks tra ho va ni iz pa ro dontal nih raz lo ga i svr sta ni u dve gru pe: in takt ni zu bi (20 zu ba) i abra di ra ni zu bi (20 zu ba).Svi zu bi su oči šće ni od me kih na sla ga i ka men ca i do eks pe ri men ta ču va ti u al ko ho lu.Na svim zu bi ma ura đe na je mi ni mal no in va ziv na pre pa ra ci ja sa ve sti bu lar ne (labi jal ne) po vr ši ne od go va ra ju ćim fi sur nim di ja mant skim bo rerom (de blji ne 0,3 mm).Ta nak sloj gle đi uklo njen je tur bin skim ko le nja kom i di ja mant skim bo re rom sa za o blje nim vr hom.Nakon pre pa ra ci je u ka vi tet je na ne se na or to fos for na ki se li na u kon cen tra ci ji od 37%, te na kon 30 se kun di de lo va nja is pra na pod mla zom vo de u tra ja nju od 30 se kun di.Po tom je na ne sena pa sta One Co at Bond (Col te ne, Whal dent AG) apli ka to rom na pod ruč je is pre pa ri sa ne gle đi i den ti na to kom 20 se kun di, uklo njen vi šak pa ste la ga nim va zdu hom iz pu ste ra i po li me rizo van 20 se kun di.One Co at Bond je na ne sen i na kom po zit nu fa se tu i osta vljen da de lu je 20 se kun di (bez po li me ri za ci je).Na pri pre mlje nu po vr ši nu gle đi su na ne ti sloj kom po zit nog ma teri ja la Synergy D6 (Col te ne, Whal dent AG) i di rekt na kom po zit na fa se ta Com po ne er od go va ra ju ćeg ob li ka i ve li či ne po mo ću instru men ta za mo de lo va nje MB5.Sva ki uzo rak je po li me ri zo van 20 se kun di pri me nom kla sič ne ili soft-start teh ni ke po li me riza ci je.Za po li me ri za ci ju je ko ri šće na LED lam pa Blu ep ha se C8 (Ivoc lar Vi va dent), ko ja po dr ža va tri pro gra ma za po li me ri zaci ju: High Po wer, Low Po wer i Soft Start.
Na kon po sta vlja nja fa se te svi zu bi su ču va ni se dam da na u termo sta tu, na tem pe ra tu ri od 37°C, u uslo vi ma re la tiv ne vla žno sti (zu bi su umo ta ni u vla žnu va tu).Po sle tog pe ri o da sva ka po vr ši na zu ba je pre ma za na sa dva slo ja la ka za nok te do pod ruč ja fa se te, od no sno 1 mm oko sa me fa se te.Zu bi su po tom uro nje ni u pe dese to pro cent ni ras tvor sre bro-ni tra ta u tra ja nju od šest sa ti.Posle to ga su is pra ni pod mla zom vo de 60 se kun di, za tim uro nje ni u fo to ra zvi jač to kom dva sa ta, a po tom u fik sir.Na kon is pi ra nja uzora ka pod mla zom te ku će vo de i ukla nja nja la ka za nok te oštrim in stru men tom (skal pe lom), zu bi su pre se ca ni u ve sti bu lo-oral noj rav ni kroz sre di nu zu ba.Pre se ci zu ba su ura đe ni di ja mant skim di skom preč ni ka 6 mm mon ti ra nim na teh nič ki mi kro mo tor.Pomo ću ste re o lu pe s mi kro skop skim raz me rom u oku la ru i uve ćanjem od šest pu ta, ura đe no je oči ta va nje li ne ar nog pro do ra bo je na in ci zal nom i gin gi val nom de lu zu ba.

REZULTATI
Pr o se čan li ne ar ni pro dor bo je na in takt nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za ci je bio je ve ći na gin gi val nom zi du (2,50 μm) ne go na in ci zal nom (0,50 μm).Ova raz li ka je bi la sta ti stič ki zna čaj na (Z=2,060; p=0,039).Prose čan li ne ar ni pro dor bo je kod di rekt nih kom po zit nih fa se ta na in takt nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih soft-start teh nikom po li me ri za ci je bio je ve ći na gin gi val nom (2,25 μm) ne go na in ci zal nom zi du (2,0 μm), ali ova raz li ka ni je bi la sta ti stič ki zna čaj na (Ta be la 1).
Pro se čan li ne ar ni pro dor bo je di rekt nih kom po zit nih fa se ta na abra di ra nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za ci je bio je ve ći na gin gi val nom zi du (3,0 μm) ne go na in ci zal nom (1,25 μm), ali ni ova raz li ka ni je bi la sta ti stič ki zna čaj na.
Pro se čan li ne ar ni pro dor bo je kod di rekt nih kom po zit nih fa se ta na abra di ra nim fron tal nim zu bi ma po li me ri zo va nih softstart teh ni kom po li me ri za ci je bio je ve ći na gin gi val nom (3,50 μm) ne go na in ci zal nom zi du (3,25 μm), ali ni je za be le že na sta ti stič ki zna čaj na raz li ka (Ta be la 2).

DISKUSIJA
Is pi ti va nje rub nog zap ti va nja me re njem pro pu stlji vo sti mo že se iz ve sti pri me nom ra di o ak tiv nih izo to pa, elek tro he mij skom me to dom, me to dom mi kro ko spi ra nja, kao i me to dom bo je nih ras tvo ra (me ti len sko pla vo, sre bro-ni trat, ba zni fuk sin), ko je su i naj če šće ko ri šće ne.U ovom eks pe ri men tal nom is tra ži va nju kao mar ker je ko ri šćen ras tvor sre bro-ni tra ta, jer zbog svog kontra sta omo gu ća va do bru vi zu e li za ci ju, a zbog ma lih di men zi ja mo le ku la da je ve o ma pre ci zne po dat ke o kva li te tu rub nog zapti va nja is pu na.
Ana li zi ra ju ći do bi je ne re zul ta te i po sma tra ju ći sve zu be, mo že se kon sta to va ti da su di rekt ne kom po zit ne fa se te ostvari le vi sok kva li tet ve ze s tvr dim zub nim tki vi ma.Ova ko do bije ni re zul ta ti mo gu se ob ja sni ti do brim he mij skim svoj stvi ma kom po zit nih fa se ta, ali i kva li tet no re a li zo va nim re sta u ra tiv-nim po stup kom u ovim uslo vi ma.Na i me, di rekt ne kom po zit ne fa se te su iz u zet no tan ke (0,3 mm), ko je uz ukla nja nje tan kog slo ja gle đi, jed no stav nu pri me nu i ide al nu vi sko znost ostva ru ju i vi sok ste pen pri a nja nja za zub na tki va.Do bro rub no za tvara nje i mi ni mal ne mi kro pu ko ti ne uoče ne su i na gin gi val noj i na in ci zal noj ivi ci zu ba, s ne što ve ćim pro do rom na gin gival nom zi du [11].Ovo se mo že ob ja sni ti či nje ni com da su direkt ne kom po zit ne fa se te Com po ne er (Col te ne/Wha le dent AG) pro iz ve de ne in du strij ski od po li me ri zo va nog vi so ko pu nje nog na no hi brid nog kom po zi ta i po tom ce men ti ra ne kom po zit nim ma te ri ja lom Synergy D6 s vi so kim ude lom pu ni la i zna čaj no ma njim po li me ri za cij skim sku plja njem [12,13].Hedž (Heg de) i sa rad ni ci [14] su ana li zi ra li no ve na no kom po zit ne ma te ri jale (Fil tekZ350, Ce ram X Mo no, Ce ram X Duo), upo re di li ih s mi kro hi brid nim (Te tric Ce ram) i za klju či li da na no kom po zi ti po ka zu ju ve ću ot por nost na pri ti sak od mi kro hi brid nih, od nosno bo lje me ha nič ke oso bi ne, ni žu po li me ri za cij sku kon trak ci ju, vi sok sjaj i vi so ku tran spa rent nost.Stan ko vić i sa rad ni ci [15] su uka za li na mo guć no sti pri me ne kom po zit nih fa se ta iz ra đenih od hi brid nog kom po zi ta SR Ado ro i za klju či li da su estet ski i pa ro don to pro fi lak tič ki aspek ti, kao i mi ni mal no ukla nja nje zub nog tki va, zna ča jan kva li tet ovih is pu na.
Ana li za mar gi nal ne i in ter ne adap ta ci je kom po zit nih fa seta Edel we iss uz mi ni mal no in va ziv nu pre pa ra ci ju (ko ja je bi la ot pri li ke po la u den ti nu, po la u gle đi), po ka za la je iz vr sne perfor man se uz iz u zet nu ja či nu ve ze iz me đu kom po zi ta i den ti na [16].Upo re đu ju ći do bi je ne vred no sti rub nog mi kro pro pu šta nja mo že se za pa zi ti vi sok ste pen pri a nja nja kom po zit nih fa se ta Com po ne er za tvr da zub na tki va.Je dan od raz lo ga za ovo mo gao bi se pri pi sa ti i kom po zit nim ma te ri ja li ma ko ji su ko ri šće ni za ce men ti ra nje ovih fa se ta.Gla vi na i sa rad ni ci [17] su, is pi tu ju ći rub nu adap ta ci ju ke ra mič kih fa se ta Ce rec ce men ti ra nih raz liči tim kom po zit nim ma te ri ja lom, to i po tvr di li.Pro seč na ši ri na pu ko ti ne kod fa se ta ce men ti ra nih Te tric-om u ve sti bu lo o ral nom sme ru bi la je 247,69 μm, a za fa se te ce men ti ra ne Com po lu te-om 257,62 μm, ali bez sta ti stič ki zna čaj nih raz li ka u ste pe nu rub ne adap ta ci je fa se ta.Če ru ka ra (Che ru ka ra) i sa rad ni ci [18] su poka za li da se la bi jal nom re duk ci jom od 0,4 do 0,6 mm u gle đi ne otva ra ju den tin ski ka na li ći, a kom pju te ri zo va nom ak si jal nom to mo gra fi jom po tvr di li da pre pa ra ci ja 0,4-0,6 mm ni je po želj na i u cer vi kal nom re gi o nu, gde je de blji na gle đi ma nja, te pre poru ču ju re duk ci ju od 0,2 do 0,4 mm.Kod di rekt nih kom po zit nih fa se ta na in takt nim zu bi ma po lime ri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za ci je uoče no je dobro rub no zap ti va nje.Ni je uočen pro dor bo je na svim uzor ci ma, dok je ve ći pro dor bo je sre bro-ni tra ta uočen na gin gi val nom zi du zu ba u od no su na in ci zal ni.Na gin gi val nom zi du ivi ce prepa ra ci je se na la ze u ce men tu i den ti nu, sla bi je mi ne ra li zo va nim tki vi ma, zbog če ga i do la zi do sla bi je ve ze ma te ri ja la i zub ne sup stan ce u gin gi val nom de lu zu ba, na ko jem je de blji na gle đi znat no ma nja.Li ne ar ni pro dor bo je kod di rekt nih kom po zit nih fa se ta na in takt nim zu bi ma u funk ci ji teh ni ke po li me ri za ci je na gin gi val nom zi du in takt nih zu ba po li me ri zo va nih soft-start teh ni kom po li me ri za ci je bio je ma nji ne go na gin gi val nom zi du kod zu ba po li me ri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za cije.Ova kav re zul tat mo gu će je ob ja sni ti raz li či tim teh ni ka ma po li me ri za ci je.Soft-start po li me ri za ci ja pod ra zu me va ma nju ira di jan su (do 600 mW/cm 2 ) na po čet ku po li me ri za ci je ko ja se po tom po ste pe no po ve ća va (do 1100 mW/cm 2 ).Na ovaj na čin je mo gu će iz be ći br zu po čet nu po li me ri za ci ju.Ta ko đe se sma tra da je za bo lju po li me ri za ci ju i ma nje po li me ri za cij sko sku plja nje du bljih slo je va kom po zit nog ma te ri ja la bo lje pro du ži ti vre me stvrd nja va nja uz ni ži in ten zi tet sve tlo sti [19].
Bla ži će va i Živ ko vić [20] su u svom is tra ži va nju ko ri sti li me to du pro do ra bo je sre bro-ni tra ta na ka vi te ti ma II kla se za is pi ti va nje rub nog zap ti va nja, uz ko ri šće nje raz li či tih vr sta kom po zit nih ma te ri ja la po li me ri zo va nih soft-start i stan dardnom teh ni kom po li me ri za ci je.Do bi je ni re zul ta ti ni su uka za li na po sto ja nje sta ti stič ki zna čaj ne raz li ke u kva li te tu rub nog za tva ra nja ka vi te ta na oklu zal nom i gin gi val nom de lu ni na kon upo tre be LED di o de, ni na kon pri me ne ha lo ge nog iz vo ra svetlo sti.Ov de je ta ko đe utvr đe no po sto ja nje mar gi nal ne mi kropu ko ti ne, ali u ma njem pro cen tu zbog upo tre be iz vo ra sve tlo sti s od go va ra ju ćom ira di jan som (od 400 mW/cm 2 ).Dos San tos i sa rad ni ci [21] su is pi ti va li uti caj stan dard ne i soft-start tehni ke po li me ri za ci je na cer vi kal no mi kro pro pu šta nje raz li či tih kom po zit nih ma te ri ja la (A 110, 3M ESPE, Po int 4 Ke rr Corp. i P-60 3M ESPE) tre ti ra nih ad he ziv nim si ste mom Sin gle Bond (3M ESPE), ali ni su za pa zi li zna čaj ne raz li ke mi kro pro pu šta nja u gru pa ma po li me ri zo va nih raz li či tim teh ni ka ma.Ovi re zul tati poka zu ju da soft-start teh ni ka po li me ri za ci je ne ma uti ca ja na sma nje nje kon trak ci je ni jed nog is pi ti va nog kom po zit nog ma te ri ja la.Bek taš (Bek tas) sa rad ni ci [22] su ana li zi ra li efek te teh ni ka po li me ri za ci je na kon trak ci ju kom po zit nih ma te ri ja la.U is pi ti va nju su ko ri šće ni mi kro hi brid ni (Ve nus) i na no pu njeni (Fil tek Su pre me) kom po zit ni ma te ri ja li.Ko ri šće na su če ti ri po li me ri za ci o na iz vo ra sve tlo sti: Hi lux (kon ti nu i ra ni in ten zi tet sve tlo sti), Tran slux (kon ti nu i ra ni in ten zi tet sve tlo sti i po stepe ni rast in ten zi te ta), Eli par Fre e light (kon ti nu i ra ni in ten zi tet sve tlo sti i po ste pe ni rast) i Mi ni LED (kon ti nu i ra ni in ten zi tet sve tlo sti i puls na teh ni ka po li me ri za ci je).Na kon poređenja teh ni ka po li me ri za ci je utvr đe no je da iz vor sve tlo sti s naj jačim in ten zi te tom po ka zu je i naj ve će po li me ri za ci o no sku pljanje, pri če mu i stan dard na i soft-start teh ni ka po ka zu ju istu po li me ri za ci o nu kon trak ci ju [22].Pon tes (Pon tes) i sa rad ni ci [23] su ana li zi ra li me ha nič ke oso bi ne kom po zi ta s na no pu njenjem i mi kro hi brid nih kom po zi ta ko ri ste ći raz li či te pro gra me po li me ri za ci je.Od na no pu nje nih ko ri sti li su Fil tek Z350 (3M ESPE), a od mi kro hi brid nih Cha ri sma (He ra e us Kul zer).Uzor ci su po li me ri zo va ni kon ven ci o nal nim pro gra mom (QTH) kon tinu i ra nog in ten zi te ta sve tla od 400 mW/cm 2 to kom 40 se kun di, kon ven ci o nal nim pro gra mom (LED) kon ti nu i ra nog in ten zi te ta sve tla od 900 mW/cm 2 to kom 20 se kun di i eks po nen cij skim pro gra mom po li me ri za ci je s po ste pe nim ra stom in ten zi te ta sve tla.Na no pu nje ni kom po zit ni ma te ri ja li su po ka za li bo lje me ha nič ke oso bi ne od mi kro hi brid nih.Ovi is tra ži va či su zaklju či li da je vr sta kom po zit nog ma te ri ja la od ve ćeg uti ca ja na me ha nič ke oso bi ne ma te ri ja la ne go iz bo ra po li me ri za cij skog sve tla.

ZAKLJUČAK
Po sle pri me ne kla sič ne i soft-start teh ni ke po li me ri za ci je direkt nih kom po zit nih fa se ta ma nja mi kro pu ko ti na uoče na je na in ci zal nom zi du ne go na gin gi val nom kod svih is pi ta nih zu ba.Naj ma nji pro dor bo je za be le žen je u gru pi in takt nih zu ba po lime ri zo va nih kla sič nom teh ni kom po li me ri za ci je.

Table 1 .
Average dye penetration in intact anterior teeth

Ta be la 1. Pro
se čan li ne ar ni pro dor bo je kod in takt nih fron tal nih zu

Table 2 .
Average dye penetration in abraded anterior teeth

Ta be la 2. Pro
se čan li ne ar ni pro dor bo je kod abra di ra nih fron talnih zu ba